TÜBİTAK 1001 220K027 No.lu proje kapsamında sitemizin düzenlediği İslam Aile Arabulucu-Hakemliği Uygulamaları uluslararası konferans dizisinin haziran ayı programında Dr. Ali Ahmet Zahir ağırlanmıştır. Dr. Zahir konuşmasına beşerî adalet kavramı ile Kur’an’ın adalet kavramı arasındaki farklardan bahsederek başlamış; seküler devletlerde yaşayan Müslümanların aralarında çıkan anlaşmazlıkların çözümünde İslam hukukuna başvurmalarının gerekliliğini ve önemini vurgulamıştır.
Amerika ve İngiltere’deki Şeriat konseylerinin uygulamalarına dair açıklamasını iki kurumsal yapının işleyişini kıyaslayarak sürdüren Dr. Zahir, İngiltere’de İslam hukuku alanındaki gelişmelerin Amerika’dan yirmi yıl kadar önceye dayandığını bu sebeple İngiltere’nin Amerika’ya kıyasla daha ilerlemeci bir yaklaşım sergilediğini dile getirmiştir.
Dr. Zahir, Müslüman nüfusun azınlıkta olduğu bu ülkelerde şeriat konseylerinin yasal bir tanınırlığının olmadığını, Müslümanların aralarında çıkabilecek muhtemel anlaşmazlıklarda İslam hukukuna göre hüküm verecek yetkin kişilerin devlet otoritesiyle atanmadığını bu sebeple cemaat liderlerinin ve İslam alimlerinin Müslüman halkın imamları olarak kadı/hâkim sıfatıyla bu görevini üstlendiklerini ifade etmiştir. Bununla birlikte Amerika’daki şeriat konseylerinin kapsamlarının sınırlı tutulduğunun, bunun birçok olumsuz etkisinin olmasının yanı sıra var olan konsey sayısının mevcut ihtiyacı karşılamak için de yeterli olmadığının altını çizmiştir.
Dr. Zahir, başlangıçta mali uyuşmazlık davalarının da konseylerin hizmet kapsamı içerisinde olmasına rağmen halihazırda bu alanda başvuru alınmadığını belirtmiştir. Zira mali uyuşmazlık davalarında tarafların Avrupa İslam Konseyi’nde verilen karardan memnun olmayarak daha sonra resmi mahkemelere başvurduklarını bu sebeple konseyin vakit ve emek kaybını önlemek amacıyla miras gibi mali uyuşmazlık konularında başvuruları kapattıklarını ifade etmiştir.
Texas Şeriat Konseyi ve New York Şeriat Konseylerinin çalışma usulleri hakkında da bazı açıklamalarda bulunan Dr. Zahir, hizmet verilen toplumun ağırlıklı olarak Hanefi mezhebinden olması sebebiyle konseylerdeki uygulamalarda öncelikli olarak Hanefi mezhebinin görüşlerine başvurulduğunu dile getirmiştir. Genel uygulama bu olmakla birlikte küreselleşen dünyanın değişen koşullarına paralel olarak durumların çeşitlendiğini bu sebeple farklı mezheplerin görüşleriyle amel etmenin bir ihtiyaç haline geldiğini belirtmiş, binaenaleyh fetva ve hükümde gerektiğinde başvurulması adına tüm mezheplerin görüşlerinin bir araya getirildiği bir havuz oluşturulduğunu ifade etmiştir. Farklı fıkhi görüşler arasında tercih usulü olarak öncelikle cumhurun görüşünün alındığını bu mümkün olmadığında ise mezhepler içerisinde var olan görüşlerden meşhur ve isabetli olduğuna kanaat edilenin benimsendiği belirtmiştir.
Dr. Zahir İngiltere’deki şeriat konseylerinin öneminin aile sorunlarının çözümü noktasında öne çıktığını ve başvurularda muhâlea‘ davalarının ağırlıkta olduğunu ifade etmiştir. Uygulamalarda konseylerin karşılaştıkları sorunlara da değinen Dr. Zahir, bu sorunların başında, tek taraf olarak başvuran kadınların davalarının hemen sonuçlanması için acele etmelerinin geldiğini belirtmiştir. Taraflardan diğerine ulaşmadan davayı sonlandırmak mümkün olmadığı için doğal bir süreç olarak işlemlerin uzadığını, her hukuki kurumda bunun anlaşılabilir bir uygulama olmasına rağmen şeriat konseylerinin bu konuda haksız eleştirilere maruz bırakıldığını ifade etmiştir.
Şeriat konseylerinde yalnızca aile uyuşmazlıkları için genel bir danışmanlık hizmeti verildiğini alanda eğitimli personelin eksikliği sebebiyle psikolojik desteğe ihtiyaç duyan tarafların kurum dışı uzmanlara yönlendirildiklerini belirtmiştir.
Geleceğe yönelik eylem planlarından da bahseden Dr. Zahir, Amerika’da bulunan bütün şeriat konseylerini kapsayan bir çatı konsey kurmak istedikleri ve bu amacı gerçekleştirmek için Kuzey Amerika İslam Konseyi (ICNA) ve Kuzey Amerika Müslüman Hukukçular (AMJA) gibi büyük kuruluşlarla ön görüşmeler yaptıkları bilgisini paylaşmıştır.
Konferansın tamamını izlemek için tıklayınız.