Mayıs 2020 – İslam Aile Hukuku

Pakistan’da İslam Aile Hukuku (Mülahhas)

Genel Veriler

Resmi Adı: Pakistan İslam Cumhuriyeti
Yönetim Şekli: Federal Parlamenter Anayasal Cumhuriyet
Devlet Başkanı-Cumhurbaşkanı: Arif Alvi (2018’den beri)
Başkan Yardımcısı: Şahbaz Şerif (Nisan 2022’den beri)
Nüfus: 212,228,286 (2018) – 240.485.658 (2023 tahmini)
Yüzölçümü ( km²): 881,913

Bağımsızlık

14 Ağustos 1947

Kanunun Adı

Müslüman Aile Hukuku Düzenlemesi

Kanun Linki

Muslim Family Law Ordinance

Kanunname Tarihi – Tadiller

1961

Yargısal Yapı

Bağımsızlık öncesi 1935 yılında İngiliziler tarafından oluşturulan bir anayasa ile Federal Mahkeme ve Yüksek mahkemeler kurulmuştur. Bağımsızlık sonrası bu anayasa büüyk oranda korunmakla birlikte 1956 ve 1973 yıllarında bazı Federal Mahkemeler Yargıtay ve Yüksek Mahkeme konumuna yükseltilmiştir. Daha sonra 1980’de Federal Şeriat Mahkemesi kurularak bu yargı sisteminin verdiği hükümlerin İslam’a uygunluğunu sorgulamak isteyenler için şer’î bir başvuru otoritesi oluşturulmuştur.

Nişan

Müslüman Aile Hukuku Yasası’nda nişanlanma ile ilgili açık bir bilgi yer almazken “1976 Dowry And Bridal Gifts Act” adlı yasa gereğince evlilik sürecinde belirlenen mehir, gerek gelinin gerekse damadın ebeveynleri tarafından alınan hediyeler ve evlilik için her iki tarafaın da yaptığı masrafların kayıt altına alındığı görülmektedir.

Nikah Engelleri

Sürekli

- - Kan akrabalığı,
  - Evlilik yoluyla oluşan akrabalık (Ḳarâbet-i muṣâhere),
  - Süt akrabalığı

Süreli

- - Kadının beynunet-i kubrâ boşanmış olup henüz başka biriyle evlenip ayrılmamış olması (eski kocası açısından geçici bir engeldir);
  - Kadının evli olması;
  - Erkeğin gayr-ı müslim olması;
  - Politeist veya ateist bir kadınla yapılan evliliğin ise batıl veya fasid olması bakımından durumu belirsizdir;
  - Şahitsiz evlenme;
  - Erkeğin, iddet süresi henüz bitmemiş bir kadınla evlenmesi;
  - Erkeğin dört hanımla evli olma;
  - Bir adamın eşinin yakın akrabasıyla (kız kardeş vs) olan evliliği;
  - Ekonomik, sosyal ve dini açıdan denk olmayan iki kişi arasında yapılan evlilikler

Nikahın Rükün ve Şartları

Evlilik için iki taraf bulunmalıdır. Baliğ olması halinde taraflardan birinin evliliğe rızasının olmaması akdi batıl kılar. Bir evliliğin yasal olabilmesi için, iki erkek veya bir erkek-iki kadın şeklindeki Müslüman şahitlerle beraber icap ve kabul yapılmalıdır. Teklif ve kabul, taraflar namına veli veya vekiller tarafından yapılabilir.

Nikahın Memur Önünde Kıyılması ve Tescili

1961 Müslüman Aile Hukuku Yasası’nın 5(a) maddesine göre Müslüman hukuku kapsamında düzenlenen evlilikler MAHY tarafından belirlenmiş birtakım prosedürlere uygun olarak tescil edilmelidir. Bu tescil işlemi için nikah sicil memurunun kaydettiği yazılı bir belge gereklidir. MAHY’de, “nikahnâme” olarak adlandırılan bu belgenin şekli ve evliliğin ne şekilde kaydedileceği de belirtilmiştir. Mezkur maddenin 5(d) maddesine göre nikahını tescil etmeyenlere 3 aya kadar hapis cezası veya para cezası verilir. Ancak nikahın tescil edilmemesi evliliği geçersiz kılmaz. Ancak, tescilin bulunmaması evliliğe dair davalarda nikahın varlığını ispat için önemli bir delil olmaktadır.

Nikahın Tarafları-Velinin Rolü-

Nikahta kadın veya erkek yahut bunların veli/vekilleri bulunur. Uygulama bakımından kadınların evlenebilmesi için velisinin rızasının bulunması gerekirken daha sonra içtihat hukuku, Müslüman bir yetişkin kadının evliliğini, erkek velisinin rızası olmadan sözleşme yapabileceğine karar vermiştir.

Evlilik Minimum Yaşı

Evlilik alt yaşı erkekler için 18 kızlar için 16’dır.

Karı-Kocanın Hak ve Görevleri

Koca:

Erkeğin bir evlilikten doğan temel hakları karısının kendisine itaat etmesi ve kendisiyle beraber yaşamasıdır. Buna mukabil kocanın görevi kadının nafakasını karşılamaktır. Kadın geçerli bir sebep olmaksızın bu hakları ihlal ederse kocanın nafaka yükümlülüğü düşer.

Karı:

Kadının bir evlilikten doğan temel hakları mehir ve nafakadır.

Nafaka Kapsamı

Pakistan’da kocasıyla birlikte yaşadığı ve sorumluluklarını yerine getirdiği sürece kadının bakımı kocasının sorumluluğundadır. Yasa’da nafakanın kapsamı hakkında açık bir bilgi bulunmamakla beraber nafaka yiyecek, kıyafet ve barınma ihtiyaçlarını kapsamaktadır. Ayrıca temizlik ve sağlıkla ilgili araç gereçler de nafaka kapsamına dahil edilmiştir. Eşler arasında evlilik sözleşmesi yapılmış ve nafaka miktarı burada belirtilmişse kadın düzenli aralıklarla belirli miktarlarda harc-ı pândân denilen bir parayı alma hakkına sahiptir. Bu para, tarafların durumuna göre belli bir miktarda sabitlenebilir.

Mal Rejimi

Mal ayrılığı esası kabul edilmiştir.

Çok Eşlilik

1961 Müslüman Aile Yasası’nın 6 maddesine göre evli bir adama, ikinci bir hanımla evlenmesine sadece hem ilk karısını veya önceki karılarını hem de adamın kendisini temsil eden tarafsız bir başkan beraberliğinde Tahkim Konsey1961 Müslüman Aile Yasası’nın 6 maddesine göre evli bir adama, ikinci bir hanımla evlenmesine sadece hem ilk karısını veya önceki karılarını hem de adamın kendisini temsil eden tarafsız bir başkan beraberliğinde Tahkim Konseyi tarafından verilecek bir onay belgesi verildiğinde izin verilmektedir. İkinci bir eş almak için, bir erkeğin ilk eşinden yazılı rızasını alması, Tahkim Konseyi’ne başvurması ve böyle bir müteakip evliliğin hem “gerekli hem de adil olduğunu kanıtlaması gerekir. Adil ve gereklilik şartlarının kapsamı bağlamında Tahkim Konseyi adamın evli olduğu kadında şu kusurların bulunup bulunmadığına bakar: 1. Kısırlık, 2. Fiziksel kusur, 3. Karı koca ilişkisine mani fiziksel uygunsuzluk ya da kronik hastalık 4. Evlilik haklarının iadesi hususunda (gereklilikleri) bilerek, inatla sakınma yahut bu konuda yetersiz olma ve 5. Delilik. Tahkim Heyeti’nden onay belgesi almadan yapılan ikinci evlilik, geçerli olan evliliğin üstüne bir onay belgesi olmaksızın resmi (İslam hukuku çerçevesinde) yapılmışsa koca para cezası vermek ve/veya hapisle yükümlüdür. Ayrıca ilk karısına mehrini henüz vermemişse derhal vermesi gerekir. Öte yandan mevcut eş/eşleriisterse 1939 Müslüman Boşanma Yasası değişikliği uyarınca mahkemeye boşanmak için dilekçe verebilir.i tarafından verilecek bir onay belgesi verildiğinde izin verilmektedir. İkinci bir eş almak için, bir erkeğin ilk eşinden yazılı rızasını alması, Tahkim Konseyi’ne başvurması ve böyle bir müteakip evliliğin hem “gerekli hem de adil olduğunu kanıtlaması gerekir. Adil ve gereklilik şartlarının kapsamı bağlamında Tahkim Konseyi adamın evli olduğu kadında şu kusurların bulunup bulunmadığına bakar: 1. Kısırlık, 2. Fiziksel kusur, 3. Karı koca ilişkisine mani fiziksel uygunsuzluk ya da kronik hastalık 4. Evlilik haklarının iadesi hususunda (gereklilikleri) bilerek, inatla sakınma yahut bu konuda yetersiz olma ve 5. Delilik. Tahkim Heyeti’nden onay belgesi almadan yapılan ikinci evlilik, geçerli olan evliliğin üstüne bir onay belgesi olmaksızın resmi (İslam hukuku çerçevesinde) yapılmışsa koca para cezası vermek ve/veya hapisle yükümlüdür. Ayrıca ilk karısına mehrini henüz vermemişse derhal vermesi gerekir. Öte yandan mevcut eş/eşleriisterse 1939 Müslüman Boşanma Yasası değişikliği uyarınca mahkemeye boşanmak için dilekçe verebilir.

Boşanmada Yetki (Koca-Mahkeme-Karı)

Talakta yetki kocada olup klasik İslam Hukuku uygulamalarından farklı olarak kocanın talak beyanı, düşünemden yapılmış bir boşama olmasın diye Tahkim Heyeti tarafından 90 günlük bir süreyle dondurulur. 90 günün sonunda koca vazgeçmezse beyanı işlerlik kazanır. Bir kadının nikahnâmede talak hakkını alması durumunda Müslüman Aile Hukuku Yasası’nın 8. maddesi gereğince Aile Mahkemesine başvurmadan, yönetmeliğin 7(a) maddesi uyarınca karısını boşamak isteyen bir erkek gibi kullanabilmektedir. Kadının talakı, Tahkim Konseyi Başkanına yazılı olarak bir bildirimde bulunup kocasına, bildirimin bir nüshasını göndermesiyle işlerlik kazanır. Kadının boşanma yollarından biri de 1939 Müslüman Boşanma Yasası’nın 2. maddesi kapsamında sıralanan gerekçelerden biriyle mahkemeye başvurmasıdır. Öte yandan Yasa’nın 8. maddesine göre hul’ için kadının kocasının rızasının yanı sıra mahkemeye geçerli bir sebep de sunması gerekir.

Talak ve Tescil

Klasik İslam hukuku uyarınca, boşanma koca tarafından sözlü veya yazılı olarak yapılacak bir beyanname ile belirlenebilir. Talakla ilgili hükümleri MAHY’nın 7. maddesine göre boşanma ilan edildikten sonra koca bunu Tahkim Konseyi Başkanı ve eşine yazılı olarak bildirmelidir. Bu bildirinin amacı talakın sonucunu 90 günlük bir süreçle dondurmaktır. Bu süre zarfında Birlik Heyet Başkanı uzlaştırma girişiminde bulunmak ve çiftleri barıştırmak için kendisi ve her iki tarafın temsilcisi olan iki kişiden oluşan Tahkim Heyeti’ni toplar. 90 günlük sürecin sona ermesinin ardından barıştırma çabaları başarılı olmadığı yahut koca ne olursa olsun talakı iptal etmediği sürece talak işlerlik kazanır. Artık ne başka bir prosedüre ne de mahkeme veya Tahkim Konseyi’ne ihtiyaç vardır. Eğer koca, Tahkim Heyeti’ne bildirmeden boşanmaya çalışırsa bir yıla kadar hapis veya 5.000 rupi para cezasına çarptırılır.
1869 Boşanma Yasası’na göre Müslüman bir koca, gayri Müslüm eşine karşı talak hakkını kullanamaz. Bu yöndeki bir boşanma girişimi geçersizdir.
Yasa, kocanın Başkan’a sunacağı tebligatı karısına da vermesi gerektiğini ifade etmektedir. Ancak bunun ne ölçüde zorunlu olduğu belirsizdir.

Gaib ve Mefkud

Pakistan Müslümanlarının henüz Hindistan idaresinde yaşadıkları dönemde kadınların başlattığı mücadelenin bir sonucu olarak, 1939 Müslüman Boşanma Yasası kabul edilmiştir. Bu yasaya göre Müslüman kadınlar, kocalarının 4 yıl boyunca mefkud olması halinde boşanmak için mahkemeye başvurabilirler. Başvurudan sonra 6 ay içinde koca veya kocanın vekili dönüp evliliğin yükümlülüklerini yerine getireceğine dair bir beyanda bulunmazsa 6 ayın sonunda boşanma gerçekleşir.

Boşanma Sonrası Nafaka

Kadının boşanmadan sonra iddet dönemi içinde nafaka hakkı vardır. İddet süreci bittikten sonra ise nafaka hakkı düşer.

İddet

Boşanmadan sonra kadın, İslam’ın belirlediği şekilde iddet süresini beklemektedir.

Mehir

Mehir, evlilik üzerine koca tarafından karıya evlendikten sonra ödenen bir bedel olup bunun miktarı kocanın gelirine göre değişmektedir. Müslüman Aile Yasası’nın 10. maddesine göre mehrin ödenme şekline dair ayrıntılar nikahnâme denen belgede belirtilmemişse mehrin tamamının kadının talebi doğrultusunda ödeneceği varsayılır.

Hidane

Çocukların velayeti ve bakımı konusunda Pakistan’da 1890 tarihli bir İngiliz kararnamesi olan Veli ve Vasi Yasası yürürlüktedir. Mahkemeler genellikle küçük bir çocuğun velayetini babaya verirken küçüklerin bakımı (hıdâne) hakkı anneye aittir. Çocukların bakım davalarına karar verilirken kadınların lehine son derece güçlü bir pozisyonda olduğu görülmektedir. Bu durum, kadının anne ve eş olarak rolünü vurgulayan Müslüman hukukuna da esasen uygundur.
İlgili yasanın 17. maddesine göre mahkemeler reşit olmayan çocuğun velayetinin verileceği kişiyi belirlemek için çocuğun menfaatine uygun bir yol izlenmesi gerektiğini vurgular. 17(a) maddesi ise bu menfaatin sınırlarını çocuğun dini, yaşı, cinsiyeti, tercihleri, velinin uygunluğu, mali durumu gibi birçok faktörle çizmektedir. “Menfaat” kriteri mahkemeler tarafından hem “maddi” hem de “manevi” meseleleri içerecek şekilde belirlenmiştir.

Çocukların Nafakası

Evlilikten doğan çocukların nafaka hakkı sabittir. Babanın küçük çocuklara, reşit oluncaya kadar erkek çocuklarına, evlenene kadar kız çocuklarına bakması gerekir. İçtihat hukukuna göre, çocuklar evliliğin feshi durumunda anne ile birlikte kalsalar bile, nafaka hakkına sahiptirler ve rüşd öncesi dönemde nafaka talebi çocuğun babasına karşı bağımsız bir meşru hakkıdır.

Çocuğun Nesebi

Konuyla ilgili yasada maddeler bulunmazken yasanın diğer bölümlerinden sahih bir nikah akdinin yanı sıra fasid nıkahtan doğan çocukların da nesebinin sabit olduğu anlaşılmaktadır.

Kaynaklar

Kristen Cherry, “Marriage and Divorce Law in Pakistan and Iran: The Problem of Recoginiton”, Tulsa Journal of Comparative and International Law 8/2 (January 2001): 324-5;

Ahmed, Nausheen, “Family Law in Pakistan: Using the secular to influence the religious”, Adjudicating Family Law in Muslim Courts, Ed: Elisa Giunchi, (New York: Routhledge, 2014);

David Pearl, “Three Decades of Executive, Legislative and Judicial Amendments to Islamic Family Law in Pakistan”, Islamic Family Law, ed: Chibli Mallat, Jane Connors (London:Graham&Torotman, 1990);

Muhammad Rashid Feroz, The Law Marriage and Divorce in Muslim Countries, (Montrea:McGill University, 1959); https://www.supremecourt.gov.pk/downloads/?wpdmc=judicial-system-of-pakistan#

Shah, Niaz A. Women, “The Koran and International Human Rights Law: The Experience of Pakistan”, BRILL, 2006. ProQuest Ebook Central, http://ebookcentral.proquest.com/lib/hec-ebooks/detail.action?docID=468397

Malezya’da İslam Aile Hukuku (Mülahhas)

Genel Veriler

Resmi Adı: Malezya Federasyonu
Yönetim Şekli: Federal Parlamenter Monarşi
Devlet Başkanı (Kral): Abdullah Şah (2020)
Başbakan: Muhyiddin Yasin (2020)
Nüfus: 32.049.700 (2017)
Yüzölçümü ( km²): 330,803

Bağımsızlık

31 Ağustos 1957 (Birleşik Krallık’tan)

(İslam’ın Yayılması: 15. yüzyıl

Portekiz Sömürgesi: 1511-1641

Hollanda Sömürgesi: 1641-1795

İngiliz Sömürgesi: 1795-1957 )

Kanunun Adı

İslam Aile Hukuku Kanunu

Kanun Linki

Islamic Family Law (Federal Territory) Act

Kanunname Tarihi – Tadiller

1984

Yargısal Yapı

Hukuk sistemi, İngiliz hukuku, şer’i hukuk ve töre hukukunun karışımından oluşmaktadır. Müslüman vatandaşlar için aile hukukunda şeriat kuralları geçerlidir.

Nişan

Haklı bir gerekçe olmadan nişanı bozan kişi varsa kendisine getirilen nişan hediyelerini veya bunların kıymetlerini iade eder. Diğer tarafın, nişanın bozulmasında kusursuz olan tarafın, evlilik hazırlığı için yaptığı harcamaları da tazmin eder. (15. madde)

Nikah Engelleri

Sürekli

- - Kan akrabalığı,
  - Evlilik yoluyla oluşan akrabalık (Ḳarâbet-i muṣâhere), ,
  - Süt akrabalığı (md. 9)

Süreli

- - Yaş sınırı (8. madde)
  - Din farkı (10. madde)
  - İddet süresinin bitmesi (14. madde)
  - Üç talakla boşanan kadının başka biriyle evlenmeden dönememesi (14. madde)
  - İki kız kardeşi aynı anda nikah altına alma (9. madde)

Nikahın Rükün ve Şartları

7. maddeye göre Federal Bölge’de bir nikah, bu kanun hükümlerine ve genel şer’i hükümlere uygun olarak nikah memurunun huzurunda veli tarafından, nikah memurunun huzurunda ve onun izin vermesiyle velinin temsilcisi tarafından, velinin temsilcisi sıfatıyla nikah memuru tarafından ve nesep yoluyla velisi bulunmayanların wali raja (kral tarafından atanan veli) tarafından kıyılır.

Nikahın Memur Önünde Kıyılması ve Tescili

22. madde nikah memurunun nikahtan hemen sonra belirlenen ayrıntıları ve evliliğin diğer şartlarını derhal evlenme kütüğüne kaydettirmesini; bu kayıt işlemine nikah memuruyla birlikte evlenen taraflar, veli ve iki şahidin tanıklık etmesi gerekli görmüştür.

Nikahın Tarafları-Velinin Rolü-

7. maddeye göre evlilik akdi sırasında velinin bulunması gerekmektedir. Yine, 22. maddedeki kayıt işlemi sırasında velinin taraflarla beraber bulunması gerekir.

Evlilik Minimum Yaşı

Erkekler 18 yaş altında, kadınlar ise 16 yaş altında evlendirilemez. (8. madde)

Karı-Kocanın Hak ve Görevleri

Koca:

Eşin nafakası ve mesken hakkını sağlamak.

Karı:

Kocanın şer’i hukuka uyan isteklerine itaat etmek.

Nafaka Kapsamı

59. maddeye göre mahkeme bir kocaya, İslam hukukuna uygun olarak, karısına veya eski karısına nafaka ödemesini emredebilir. Fakat, mahkemenin doğrulamasıyla naşize olduğu anlaşılan kadın nafaka hakkını kaybeder. Ancak kadın pişman olarak kocasının haklı isteklerini kabul ettiği anda naşizeliği sona erer. 52. maddeye göre kocanın üç ay süre ile nafaka temin etmeyi ihmal etmesi mahkeme tarafından fesh sebebidir.

Mal Rejimi

Tarafların evlilik süresinde yaptıkları katkılar, çocukların durumu vs. gibi durumlar göz önünde tutularak mahkeme malların taraflar arasında eşit dağıtılmasını ya da bir tarafa daha fazla verilmesini isteyebilir. (58. madde)

Çok Eşlilik

Erkek birinci evliliği devam ederken ikinci bir evliliği mahkemenin yazılı izni olmadan yapamaz ve izinsiz yapılan böyle bir evlilik kaydedilemez. Fakat bu evliliğin İslam hukukuna uygun olduğu gösterilirse mahkeme kaydedilmesini emredebilir (23. madde)

Boşanmada Yetki (Koca-Mahkeme-Karı)

Boşanmak isteyen taraf boşanma için mahkemeye başvurur. Eğer iki taraf da boşanmak istediğini ifade ederse mahkeme erkekten bir talakla boşanmayı gerçekleştirmesini ister. Bir taraf boşanmak istemezse hakim tarafları bir din görevlisinin başkanlığındaki uzlaştırma komitesine yönlendirir. Bunun da işe yaramadığı durumda taraflara hakem atanır ve mahkeme bu hakemlere boşama yetkisi verebilir (45-55. maddeler arası)

Talak ve Tescil

Gaib ve Mefkud

52. maddeye göre “Kocanın bir yıldan fazla nerede olduğunun bilinmemesi” durumunda mahkeme fesih yoluyla evliliği sona erdirir.

Boşanma Sonrası Nafaka

65. madde kadının iddet süresi dolunca veya naşize olunca nafaka hakkının sona ereceğini karara bağlamıştır.

İddet

Hükm-i Şer’î’ye göre belirlenir. Kanunda geçen açık bir süre yok.

Mehir

21. madde mehrin kadına veya temsilcisine ödenmesini, peşin ödenen ve ödenmesi vaat edilen mehir ve diğer hediyelerin nikah memuru tarafından kayda geçirilmesi gerektiğini ifade eder. (mehr: mas kahwin)

Hidane

81. maddeye göre kadın, küçük çocukların himayesine ve bakımına herkesten daha layıktır. Fakat mahkeme aksi bir durumu görürse; görev sırasıyla anneannesine, babasına, babaannesine, öz kız kardeşine, ana bir kız kardeşine … geçer. ileri açıklama için bkz. 81-87. maddeler. Yine velayet hk. 88-108. maddeler

Çocukların Nafakası

72. madde, aksine bir anlaşma veya mahkeme emri olmadığı sürece çocukların nafakasının babaya ait olduğunu ifade eder. 78. maddeye göre bir erkek kendi çocuğu olmayan birini aile üyesi olarak kabul ederse onun nafakasını sağlamakla yükmlüdür. 79. maddeye göre çocukların nafakası, normal şartlarda erkekler 18 yaşında, kızlarda evlenmeyle sona erer. Ancak nafakasını sağlayamayacak şekilde özürlü olanların ve yüksek öğretime devam edenlerin nafakaları mahkeme kararıyla devam eder.

Çocuğun Nesebi

110. madde evlilikten altı kamerî ay geçtikten sonra ve boşanmanın üzerinden dört kamerî yıl geçinceye kadar çocuğun nesebinin, lian veya mahkeme önünde inkar etme söz konusu olmadığı müddetçe babaya ait olduğunu söyler. 111. madde boşandıktan sonra dört kameri yıl geçince doğan çocuğun nesebinin, baba veya mirasçılarının kabul etmemesi halinde babaya ait olmayacağını, 112. maddeye göre iddetini tamamladıktan sonra bir çocuk dünyaya getiren kadının, eğer boşanmasından dört kameri yıl geçmemişse nesebi babaya nispet edebileceğini söyler. 113. madde bir adamın şüpheyle ilişkiye girmesinden sonra, kadının altı kameri aydan sonra, dört kameri yıldan önce doğurduğu çocuğu o adama nispet edebileceğini söyler.

Kaynaklar

Muhammad Hashim Kamali, Islamic Law in Malaysia Issues and Developments, Kuala Lumpur: Ilmiah Publishers, 2000 İsmail Yalçın, “Malezya’da İslam Hukuku Uygulamaları: Yeni Gelişmeler ve Problemler”, Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi İlahiyat Anabilim Dalı İslam Hukuku Bilim Dalı, 1981-2003

İran’da İslam Aile Hukuku (Mülahhas)

Genel Veriler

Resmi Adı: Irak Cumhuriyeti
Yönetim Şekli: Federal Parlamenter Cumhuriyet
Devlet Başkanı: Ayetullah Ali Hamaney (2020)
Cumhur Başkanı: Hasan Ruhani (2020)
Başkan Yardımcısı: İshak Cihangiri (2020)
Nüfus: 83,183,741 (2018)
Yüzölçümü ( km²): 1,648,195

Bağımsızlık

28 Kasım 1943 – 1 Aralık 1943 Tahran Zirvesi (İngiltere, ABD ve SSCB işgalinden)

1 Nisan 1979 (İslam Devrimi)

(Sünnî Yönetimler: 652-1501

Safevî: 1501-1921

(Safevî, Afşar, Zend, Kacar Hanedanlıkları)

Pehlevî Hanedânı 1921-1979

İtilaf Devletleri İşgali: 1941-1943

İran İslam Cumhuriyeti: 1979- )

Kanunun Adı

İran İslam Cumhuriyeti Medeni Kanunu

Kanun Linki

قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران

Kanunname Tarihi – Tadiller

1979

Yargısal Yapı

“Yargı organının en yüksek makamı, Velâyet-i Fakih tarafından 5 yıllık
süre için göreve atanan, adil, yargı konularına vakıf, tedbirli ve idareci bir
kişi olması gereken Yargı Organı Başkanıdır (md.157)Hukuk mahkemeleri, ceza mahkemeleri,
çocuk mahkemeleri, aile mahkemeleri ülkede yer alan ilk derece mahkemeleridir.”

Nişan

Nişanın hukuki bir statüsü yoktur. Nişanın bozulması halinde, verilen hediyelerin aynı ya da bedelinin iade edilmesi gerekmektedir. Tüketilen hediyelerin iadesi zorunlu değildir. Aynı şekilde, tarafların birinin ölümü halinde de hediyelerin iade edilmesi talep edilemez.

Nikah Engelleri

Sürekli

- - Kan akrabalığı,
  - Evlilik yoluyla oluşan akrabalık (Ḳarâbet-i muṣâhere), ,
  - Zina sonucunda oluşan engel,
  - Lian sonrası boşamadan kaynaklanan engel,
  - Üç talak sonucunda oluşan engel;
  - Farklı zamanda üç talak ile boş olan kadının eşiyle evlenmesi
  - Süt akrabalığı
    “

Süreli

- - Başka evlilikler sebebiyle oluşan engel;
  - Aynı anda 5. kadınla,
  - iki kız kardeşle,
  - Üç talakla boşadığı kadın başkasıyla evlenene kadar.
  - Din engeli
  - Hac esnasında
  - Devlet izninin gerektiği durumlar;
  - İranlı bir kadın, İranlı olmayan biriyle evlenirken izin alması gerekir.

Nikahın Rükün ve Şartları

Nikahın geçerliliği için gelin ve damatın rızası esastır. Bakire kız, velisinin izni olmadan evlenemez. Evlilik; icab ve kabul ile meydana gelmektedir. Nikah akdinde şahitler zorunlu değildir. Taraflar arasında evlilik engelinin bulunmaması gerekmektedir.

Nikahın Memur Önünde Kıyılması ve Tescili

Medeni kanunun 993. Maddesi gereği düzenli aralıklarla tescili zorunlu tutulan durumlardan biri de evliliktir. Tarafların evlendiklerini Adalet Bakanlığına bildirmeleri gerekmektedir. Tarafların bilgileri kimlik kartlarına kaydedilmektedir. Tescil için herhangi bir ücret ödenmemektedir. Evliliğin tescil edilmemesi halinde, koca 1 aydan 6 aya kadar hapis cezasına çarptırılmaktadır. Resmi görevli de, evliliğin tescilinde hatalı bulunursa, o da aynı cezayı almaktadır.

Nikahın Tarafları-Velinin Rolü-

Bakire kız, evlenme yaşına gelse bile babasının ya da baba tarafından dedesinin izni olmadan evlenemez. Velinin yani babanın veya dedenin kısıtlı olduğu durumlarda, veli izni zorunlu değildir. Veli izninin olmadığı durumlarda, mahkemeye başvurup evlilik izni alınabilmektedir. Bu durumda, Özel Sivil Mahkeme, velinin evliliğe mani olma gerekçesini gereksiz bulursa, 15 gün sonra evlilik için izin vermektedir.

Evlilik Minimum Yaşı

Kızlar için 13, erkekler için 15’dir.

Karı-Kocanın Hak ve Görevleri

Koca:

Kocanın aynı anda dört kadınla evlenme hakkı vardır. Çiftler, kocanın seçtiği evde yaşamak zorundadır. Karısının evin dışındaki tasarruflarına müdahale hakkı mevcuttur. Kadının ailenin saygınlığına uygun düşmeyecek şekilde çalışmasına ve ticaret yapmasına engel olma hakkı vardır. Kadının itaatsizliği halinde nafakayı kesme hakkı vardır. İstediği zaman boşama hakkı vardır. Kadının kocasına itaat etmesi gerekir. Kocada zührevi bir hastalık olması veya kadının adet dönemi olması gibi meşru gerekçeler haricinde, kadının cinsel ilişkiyi reddetme hakkı yoktur.

Karı:

Mehir Nafaka Kendi malını yönetme

Nafaka Kapsamı

Nafaka; yiyecek, barınak, mobilyalar ve ufak tıbbî harcamaları içermektedir. Kadının hastalık veya sakatlıktan dolayı ihtiyacı olması veya alışkanlığı olması halinde, hizmetçi talep etme hakkı vardır. Kadının nafaka kapsamında sahip olduğu haklardan biri de barınmadır. Ancak, kadın kocası nerede isterse orada yaşamak zorundadır. Buna rağmen, kocasının evinde yaşadığı taktirde kadın bedensel ya da maddi açıdan zarar görecekse veya kadının itibarının sarsılması gibi bir durum olduğunda, ayrı bir yer talep etme hakkı mevcuttur.

Mal Rejimi

Mal ayrılığı esası kabul edilmiştir.

Çok Eşlilik

Devrim ile birlikte, kocanın aynı anda 4 defa devamlı evlilik, sınırsız mutʿa nikahı yapmasına izin verilmiştir. 1982 yılında yapılan bir yasa değişikliği ile taraflar evlilik sözleşmelerine ilk eşin rızasını almadan ikinci evliliğin yapılamayacağı ve iki eş arasında adil davranılacağına dair madde eklenmektedir. Bu sözleşmenin içeriği ve hukuki sonuçları ileriki başlıklarda ele alınacaktır. 1984 yılında yapılan bir düzenleme ile mahkemenin izni olmadan yapılan çok eşlilikler şeriate aykırı olması sebebiyle, 6 aydan 2 yıla kadar cezalandırılmaktadır.

Boşanmada Yetki (Koca-Mahkeme-Karı)

Boşamada yetki kocaya aittir. Ancak kadın muhalaa ya da mahkemenin tefriki aracılığıyla evliliğin sona erdirilmesi için talepte bulunabilir.

Talak ve Tescil

Talakın tescili zorunludur. Tescil edilmeyen talaklar yasal değildir.

Gaib ve Mefkud

Koca 4 yıl boyunca gaipse ve kendisinden haber alınamıyorsa; kadın mahkemeye boşanmak için başvurabilir.

Boşanma Sonrası Nafaka

Kadının iddet süresinde nafakaya hakkı vardır. Ancak iddet bitttikten sonra nafaka hakkı düşer.

İddet

İddet süresi evliliğin mut’a mı devamlı mı olmasına göre değişiklik arz etmektedir. Devamlı evlilikte kadın İslam hukukunun öngördüğü süreler kadar iddet bekler. Mut’a nikahında iddet süresi değişmektedir Hayızlı kadın 2 hayız müddeti iddet bekler. Talak veya fesihle sona ererse kadın 45 gün iddet bekler.

Mehir

Mehir miktarı evliliğin sona erme şekli ve çiftler arasında birlikteliğin olup olmamasına göre değişiklik göstermektedir. Kanunda ayrıntısıyla tüm seçenekler ele alınmıştır.

Hidane

Muhammed Hatemi’nin cumhurbaşkanlığı sürecinde yapılan yasa değişikliği ile boşanma sonrası çocukların ḥadânesi 7 yaşına kadar annenin hakkıdır. 7 yaşından sonra mahkemenin kararına bırakılmıştır.

Çocukların Nafakası

“Çocuğun nafakasından sadece baba sorumludur.
Babanın ölümü veya gücü yetmemesi halinde, nafaka baba tarafından dedeye geçer. Zikredilen kişilerin ölü olması veya gücünün halinde nafaka sorumluluğu anneye, anne tarafından dedeye, anneanne ve daha sonra babaanneye geçer. “

Çocuğun Nesebi

Çocuğun nesebinin sabit olması eşlerin cinsel birlikteliğinden 6 ila 10 ay arasında yasal bir nikah sonucunda evli olan çiftlerin birliktelikleri sonucunda dünyaya gelmesi gerekmektedir. Çiftler aralarında evlilik engelinin olduğunu bilmeyerek birlikte oldularsa, çocuğun nesebi sabit olmaktadır. Veled-i zinanın nesebi babaya ait olmaz. Mut’a nikahında da çocuğun nesebi babaya ait olur.

Kaynaklar

Aghajanian, Akbar. “Divorce”. Encyclopedia Iranica. Ed. Ehsan Yarhshater. 7: 443-448. California: Mazda Publishers, 1996.
Andrea Büchler, Christina Schlatter. “Marriage Age in Islamic and Contemporary Muslim Family Laws. A Comparative Survey”. Electronic Journal of Islamic and Middle Eastern Law 1/ (2013): 37-74.
Anonim. “Iran, Islamic Republic Of”. Erişim: 04.01.2019 2019. https://scholarblogs.emory.edu/islamic-family-law/home/research/legal-profiles/iran-islamic-republic-of/.
Cherry, Kristen. “Marriage and Divorce Law in Pakistan and Iran: The Problem of Recoginition”. Tulsa Journal of Comparative and International Law 8/2 (2000): 319-354.
Haeri, Shahla. Law Of Desire Temporary Marriage in Iran. London: I. B. Tauris & Co Ltd, 1989.
Hoodfar, Homa. “Divorce and Custody: Contemporary Practices Iran and Afghanistan”. Encyclopedia of Women & Islamic Cultures. Ed. Suad Joseph. 2: 105-106. Hollanda: Brill, 2005.
Jafar Hezarjaribi, Ali Entezari, Maryam Niyyati. “Divorce Trends in Iran between 2004-2013”. Journal of History Culture and Art Research 6/4 (Eylül 2017): 1108-1122.
Kar, Mehrangız. “Law: Modern Family Law, 1800-Present Iran”. Encyclopedia of Women & Islamic Cultures. Ed. Suad Joseph. 2: 467-469. Hollanda: Brill, 2005.
Kurtuluş, Rıza. “Rızâ Şah Pehlevî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 35: 67. İstanbul: TDV Yayınları, 2008.
Mcglinn, Sen. Family Law in Iran. Hollanda: University of Leiden, 2000.
Mir-Hosseini, Ziba. “Family Law”. Encyclopædia Iranica. Ed. Ehsan Yarshater. 9: 184-196. Bibliotheca Persica Press, 2012.
Mir-Hosseini, Ziba. Marriage on Trial A Study of Islamic Family Law. London: L.B. Tauris, 2000.
Moghadam, Valentine M. “Family Modern Islamic Discources Iran and Afghanistan”. Encyclopedia of Women & Islamic Cultures. Ed. Suad Joseph. 2: 164-165. Hollanda: Brill, 2005.
Mohammad Reza Mohammadzadeh Rahni, vd. “Divorce in Iran and Cases in Which the Woman Has the Right to Divorce”. Journal of Applied Environmental and Biological Sciences 4/4S (2014): 33-36.
Üstün, İsmail Safa. “İran”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 22: 400-404. İstanbul: TDV Yayınları, 2000.
Vanzan, Anna. “Family Law in Post Revolutionary Iran. Closing The Doors of Ijtehad?”. Adjudicating Family Law in Muslim Courts. Ed. Elisa Guinchi. 166. New York: Routledge, 2013.

Irak’ta İslam Aile Hukuku (Mülahhas)

Genel Veriler

Resmi Adı: Irak Cumhuriyeti
Yönetim Şekli: Federal Parlamenter Cumhuriyet
Devlet Başkanı: Berhem Salih (2020)
Başbakan: Mustafa el-Kazımi (2020)
Nüfus: 38,433,600 (2018)
Yüzölçümü ( km²): 437,072

Bağımsızlık

3 Ekim 1932 (İngiltere’den)

(Osmanlı Dönemi: 16. Yüzyıl-1921

İngiliz Mandası: 1921-1932

Irak Krallığı: 1932-1958

Ba’s Tek Parti Dönemi: 1958-2003

Federal Cumhuriyet: 2003- )

Kanunun Adı

Kânûnu’l-Ahvâli’ş-Şahsiyye

Kanun Linki

قانون الأحوال الشخصية

Kanunname Tarihi – Tadiller

1959-1978-1985-2003

Yargısal Yapı

Şer’i mahkemelerin yanı sıra Caferî kesimler için Sivil (Medenî) mahkemeler var. Ayrıca gayrimüslimler ve birtakım özel statü sahipleri (İsrailliler, Katolikler vb.) kendi özel mahkemelerine gidebilmektedir.

Nişan

Nişan uygulamaları “akit” kapsamında değerlendirilemez. Manevi zarar söz konusu olduğunda kusurlu taraf diğer tarafa belli bir miktar bedel öder. Hediyeler ise “hibe”” hükümlerine tâbidir.

Nikah Engelleri

Sürekli

- - Kan hısımlığı;
  - Sıhri hısımlık;
  - Süt hısımlığı (md. 12-13-14-15).

Süreli

- - Beşinci eş ile evlenme;
  - Semavî bir dine mensup olmayan biriyle evlilik;
  - Halen evli bir kadınla evlilik;
  - Bâin talak ile boşama işlemi gerçekleşen kadın ile evlilik;
  - Aynı erkeğin iki eşinin evlenme engeli olacak kadar akraba olması (iki kız kardeş gibi). (Md. 13-17).

Nikahın Rükün ve Şartları

Rükünler; icap ve kabul (Md. 4).

Şartlar;

1. İcap ve kabulün aynı mecliste olması;

2. Âkidândan her birinin diğerini duyması;

3. Kabulün icaba muvafık olması;

4. Kanunî ehliyet sahibi ik şahidin bulunması;

5. Akdin hehangi bir şarta bağlanmaması (Md. 6).

Nikahın Memur Önünde Kıyılması ve Tescili

Evlenmek isteyen taraflar özel bir mahkemeye gidip hiçbir vergi veya ücret ödemeksizin evliliklerini kaydettirirler (10. madde)

Nikahın Tarafları-Velinin Rolü-

Evlilik ehliyetine sahip kişiler veli izni almaksızın evlenebilirler. “Herhangi bir akraba veya yabancı birisi erkek olsun kadın olsun kimseyi rızası olmaksızn ikrah yoluyla evlendiremez. Böyle bir nikah batıl sayılır.” (Md. 9)

Evlilik Minimum Yaşı

Karı-Kocanın Hak ve Görevleri

Koca:

Kocanın hak ve görevleriyle ilgili herhangi bir madde bulunmamktadır.

Karı:

Haklar; Mehir (md. 19), nafaka (md. 23), tefrik talebi (md.43), Hidâne (md. 57). Görevler; Çocuğunu emzirmek (md. 55).

Nafaka Kapsamı

“Nafaka; yemek, giyim, oturacak yer, tedavi ücreti ve yardımcı olacak hizmetçiyi kapsar.” (Madde 24.)

Mal Rejimi

Mal ayrılığı esası kabul edilmiştir.

Çok Eşlilik

Birden fazla evlilik yapmak isteyen kimse ancak kâdı izniyle evlenebilir. Şu iki husus meydana gelmesi gerekir: a. Her iki eşi geçindirebilecek gelir vergisi veya ticâret odasından alınan malî durumu gösteren belgenin ibrazı. b. Birinci eşin evlilik görevlerini yerine getiremeyecek şekilde hasta, kısır veya nâşize olması.

Boşanmada Yetki (Koca-Mahkeme-Karı)

Kocanın talak yetkisi tanınır; ancak kadının şayet geçerli bir boşanma sebebi varsa mahkemeye başvuru yapıp boşanabilmesi (tefrîk) de mümkündür (md. 43).

Talak ve Tescil

–

Gaib ve Mefkud

Gaipliği resmi makam tarafından sabit olan kocanın karısı, eşinden tefrik olmasını mahkemeden isteyebilir. Fakat kocanın gaipliğinden en az dört yıl geçmesi gerekmektedir.

Boşanma Sonrası Nafaka

Koca iddet döneminde olan kadının nafakası üstlenmek zorundadır. İddet döneminde evlilik mânen devam ettiği için nafaka miktarı aynı evlilik dönemindeki gibi olmalıdır.

İddet

Zifaf gerçekleştikten evlilik birliğinin sona ermesi, bu sona erme dönülebilir boşama, küçük bâin, büyük bâin ya da tefrik, fesih olabilir. Kocanın ölmesi halinde, zifaf olmasa bile bekleme süresine uyulması gerekmektedir.” İddetin çerçevesi hususunda Hanefi mezhebi esas alınmıştır.”

Mehir

“Kadın, akitle birlikte mehr-i müsemmâya hak kazanır; şayet akitte mehir zikredilmez veya kabul edilmezse mehr-i müsemmâ alır.” (Md. 19)

Hidane

Anne, şayet çocuk zarar görmeyecekse gerek evlilik esnasında gerekse ayrılıktan sonra çocuğun bakımını üstlenmeye daha çok hak sahibidir.

Çocukların Nafakası

Baba fakir bir durumda olmayıp çocuğun da malı yoksa baba üzerine nafaka vâciptir (Md. 59). Çocukların nafakaları; kız çocuğu evlenene kadar, erkek çocuğu ise -ilim talebesi değilse- para kazanacak duruma gelinceye dek devam eder.

Çocuğun Nesebi

Evliliğin üzerinden altı aylık bir süre geçmişse neseb baba adına sabit olur. (Md. 51).

Bağımsızlık Sonrası İslam Aile Hukuku Uygulamaları Öğrenci Sunumu

Kaynaklar

Faruk Abdullah Kerim, el-Vasît fî şerh-i Kânûni’l-Ahvâli’ş-Şahsiyye’l-Irâkî, Süleymaniye Üni., Hukuk Fak., 2014; Ahmed el-Kubeysî, el-Ahvalü’ş-Şahsiyye fi’l-fıkh ve’l-kadâ ve’l-kânûn; Abdülkâdir İbrahim, Muhâdarât Kânûni’l-Ahvâli’ş-Şahsiyye; Muhsan Abdulkader Saleh, “Türk ve Irak Hukukunda Genel Sebeplere Dayanarak Boşanma ve Sonuçları”, Yayımlanmamış Doktora Tezi, SÜ, Konya 2013; ILDP (Iraq Legal Development Project), “The Status of Women in Iraq: An Assessment of Iraq’s De Jure and De Facto Compliance with Intertational Legal Standarts”, July 2005Charrad, Mounira. “Family Law Reforms in the Arab World: Tunisia and Morocco”. United Nations Department of Economic and Social Affairs: United Nations, 2012.
Charrad, Mounira. “Tunisia at the Forefront of the Arab World: Two Waves of Gender Legislation”. Washington and Lee Law Review 64/4 (01 Eylül 2007): 1513.
İbn Rüşd, Muhammed b. Ahmed. Bidâyetü’l-müçtehid ve nihâyetü’l-muktesid. 4 Cilt. Kahire: Dâru’l-hadîs, 2004.
Khedher, Rayed. “Tracing the Development of the Tunisian 1956 Code of Personal Status”. Journal of International Women’s Studies 18/4 (01 Eylül 2017): 30-37.
“Tunisia Data Portal, Data Search”. Erişim: 27 Kasım 2019. http://dataportal.ins.tn/en.
Voorhoeve, Maaike. “Judicial Discretion in Tunisian Personal Status Law”. Family Law in Islam: Divorce, Marriage and Women in the Muslim World. Ed. Maaike Voorhoeve. Londra: I.B.Tauris, 2012.
Welchman, Lynn. Women and Muslim Family Laws in Arab States: A Comparative Overview of Textual Development and Advocacy. Amsterdam: Amsterdam University Press, 2007.”

Tunus’ta İslam Aile Hukuku (Mülahhas)

Genel Veriler

Resmi Adı: Tunus Cumhuriyeti
Yönetim Şekli: Cumhuriyet
Devlet Başkanı: Kays Said (2020)
Başbakan: İlyas el-Fahfah (2020)
Nüfus: 11,722,038 (2019)
Yüzölçümü ( km²): 163,610

Bağımsızlık

20 Mart 1956 (Fransa’dan)

Kanunun Adı

Mecelletü’l-Ahvali’ş-Şahsiyye

Kanun Linki

مجلة الأحوال الشخصية

Kanunname Tarihi – Tadiller

1958, 1964, 1966, 1976, 1981, 1993, 2007, 2008 ve 2010

Yargısal Yapı

Şer’i mahkemeler kaldırılmıştır, yalnızca nizami mahkemeler bulunmaktadır

Nişan

Verilen sözler evlilik olarak kabul edilmez. Evlilikten önce tarafların birbirlerine verdiği hediyeleri nişanı bozmayan taraf nişanı bozan taraftan alabilir. Nişanı bozma durumuna bakılmaksızın özel bir şart bulunuyorsa da hediyeler geri alınabilir.

Nikah Engelleri

Sürekli

- - Üç talakla boşanma
  - Akrabalık
  - Sıhriyet
  - Süt akrabalığı

Süreli

- - Evlilik ya da iddet sebebiyle bir başkasının hakkının taalluk etmesiyle olmaktadır.

Nikahın Rükün ve Şartları

Nikahın geçerliliği için sika kişilerden iki kişinin şahitliği ve mehrin belirtilmiş olması gerekmektedir

Nikahın Memur Önünde Kıyılması ve Tescili

Nikahın nasıl kıyılacağı ile ilgili hükümler kanunda düzenlenmemiştir.

Nikahın Tarafları-Velinin Rolü-

Nikahta yalnızca karı-kocanın rızası gerekmektedir. Eğer evlenecek kişi kısıtlıysa veli ile annenin izin vermesi halinde nikah geçerli olur. Kısıtlı kişi velinin izin vermemesi halinde mahkemeye başvurarak hakimin onayı ile evlenebilir

Evlilik Minimum Yaşı

Karı-Kocanın Hak ve Görevleri

Koca:

•Kanununda karı-kocanın birbirlerine iyi davranmaları, kocanın eşini iyi şartlarda yaşatması, eşine kötü muamelede bulunmaması ifade edilmiştir.

Karı:

•Aile reisi olan erkeğe itaat etmesi gerektiği (kanundan çıkartılıyor sonra) belli sınırlar içerisinde kocası ne emrederse bunu yerine getirmesinin gerekli olduğu söylenmiştir. Ayrıca kadınlara dair olan işlerde adet ve örfün belirlediği işleri yapmasının gerekli olduğu belirtilmiştir.

Nafaka Kapsamı

Kadının zarar görmesine binaen gerçekleşen ayrılıkta kanun nafaka hükmünü şu şekilde vermiştir: Kadının iddetinin sona ermesinden sonra aylık olarak kadının evlilik hayatında alışageldiği mesken hakkı gibi meseleler üzerinden kadına nafaka verilir. Erkeğin maddi durumunda artış ya da azalma olması halinde müracaata binaen verilen nafaka bedelinde değişiklik olabilir. Verilecek nafaka kadının vefat etmesi, yeni bir evlilik yapması ya da zenginleşmesi sebebiyle sonlanır. Erkek nafakayı ödemezse terekesinde borç olarak kalır.

Mal Rejimi

Mal ayrılığı esası kabul edilmiştir.

Çok Eşlilik

1956’dan beri yasaktır.

Boşanmada Yetki (Koca-Mahkeme-Karı)

Mahkeme

Talak ve Tescil

Talak, yalnızca mahkeme huzurunda verilebilmektedir.

Gaib ve Mefkud

Koca gaip olup ardında ne bir mal ne de karısı için nafaka bırakmamışsa ayrıca karısının nafakasını temin için bıraktığı birisi yoksa kadının talebine binaen hakim, kocanın dönmesi için bir ay süre şart koşar. Bu süre içerisinde koca gelmezse, kadının yemini ile boşamaya hükmeder.

Boşanma Sonrası Nafaka

İddet

Kadının bekleyeceği iddet süresi Tunus Mecelle-i Ahkâm-i Şahsiyye’nin (TMAŞ) 34-36. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Buna göre boşanma sebebiyle kadının bekleyeceği iddet 3 aydır. Ölüm iddeti sebebiyle beklenecek iddet 4 ay 10 gün, hamile olanın bekleyeceği iddet ise çocuğunu doğuracağı vakte kadardır. Mefkud olan kişinin bekleyeceği iddet ölüm iddeti süresincedir. Ancak bu sürenin başlayabilmesi için mahkeme tarafından kocanın mefkud olduğuna dair kararın çıkması gerekmektedir.

Mehir

Mehir için bir alt-üst sınır belirtilmemiştir. Yalnızca “mübah ve iktisadi değere sahip olan bir mal” denilmiş ve bu meselede Maliki mezhebinin görüşü esas alınmıştır. Mehir olarak verilen malın kadına ait olduğu ifade edilmekle birlikte 1993 yılında getirilen değişiklikle daha önce mevcut olan “dilediği şekilde tasarrufta bulunabilir” ibaresi kaldırılmıştır.

Hidane

Anne, çocuğuna bakmayı reddediyorsa kendisinden başka birisinin olmaması hali dışında çocuğa bakması için icbar edilemez. Çocuğun masraflarının giderilmesi, çocuğun sahip olduğu mal varsa buradan karşılanır. Aksi halde baba, çocuğun bakımı ile ilgili masrafları öder. Babanın bir diğer sorumluluğu anne ile çocuğun bakım süresi boyunca oturacakları evin giderlerini karşılamaktır. Babanın bu konuda yapacağı ödemeler maddi gücü, çocuğun ihtiyaçları ve o dönemki ekonomik koşullara göre belirlenir.

Çocukların Nafakası

–

Çocuğun Nesebi

Nesep; sahih evlilik (firaş), babanın ikrarı veya güvenilir (sika) iki kişinin şahitliği ile sabit olur. Eşlerin birbirleriyle ilişkiye girmemesine rağmen doğan çocuğun inkar edilmesi halinde nesep sabit olmaz. Aynı şekilde nesebin doğruluğunu imkansız kılacak bir durum söz konusu ise ikrar edilse bile nesep sabit olmaz. Nesebin kesilmesi durumunda ise çocuk, babanın asabesi olmaktan çıkar bunun yanında miras ve nafaka haklarından da mahrum olur. Babanın, çocuğun kendisinden olmadığı iddia etmesi durumunda yalnızca hakimin bu durum üzerine hüküm vermesi halinde çocuk onun nesebinden çıkar. Aksi durumda hakim böyle bir hüküm vermemişse baba-evlat ilişkisi devam eder.

Kaynaklar

“Anderson, J. N. D. “The Tunisian Law of Personal Status”. The International and Comparative Law Quarterly 7/2 (1958): 262-279.
Charrad, Mounira. “Family Law Reforms in the Arab World: Tunisia and Morocco”. United Nations Department of Economic and Social Affairs: United Nations, 2012.
Charrad, Mounira. “Tunisia at the Forefront of the Arab World: Two Waves of Gender Legislation”. Washington and Lee Law Review 64/4 (01 Eylül 2007): 1513.
İbn Rüşd, Muhammed b. Ahmed. Bidâyetü’l-müçtehid ve nihâyetü’l-muktesid. 4 Cilt. Kahire: Dâru’l-hadîs, 2004.
Khedher, Rayed. “Tracing the Development of the Tunisian 1956 Code of Personal Status”. Journal of International Women’s Studies 18/4 (01 Eylül 2017): 30-37.
“Tunisia Data Portal, Data Search”. Erişim: 27 Kasım 2019. http://dataportal.ins.tn/en.
Voorhoeve, Maaike. “Judicial Discretion in Tunisian Personal Status Law”. Family Law in Islam: Divorce, Marriage and Women in the Muslim World. Ed. Maaike Voorhoeve. Londra: I.B.Tauris, 2012.
Welchman, Lynn. Women and Muslim Family Laws in Arab States: A Comparative Overview of Textual Development and Advocacy. Amsterdam: Amsterdam University Press, 2007.”

Mısır’da İslam Aile Hukuku (Mülahhas)

Genel Veriler

Resmi Adı: Mısır Arap Cumhuriyeti
Yönetim Şekli: Yarı başkanlık sistemli üniter cumhuriyet
Devlet Başkanı: Muhammed Mursî (2013)
Başbakan: Hişam Kandil (2013)
Nüfus: 100,075,480 (2020)
Yüzölçümü ( km²): 1.002.450

Bağımsızlık

28 Şubat 1922 (İngiltere’den)

Kanunun Adı

el-Ahvâlu’ş-şahsiyye

Kanun Linki

قانون للأحوال الشخصية

Kanunname Tarihi – Tadiller

1920 yılında bir kanun çıkarılmıştır. Daha sonra 1929,1985, 2000 yılında tadiller yapılmıştır. 2017 yılılarında bir kanun hazırlanmakta olup hala yürürlüğe girmemiştir.

Yargısal Yapı

1955 yılında çıkan 462 numaralı kanuna kadar Mısır’da kişilerin dinlerine ve uyruklarına göre aile hukuku ile ilgili üç türlü mahkeme vardır. 1. Şeri Mahkeme: Taraflardan birisi mısırlı olduğu takdirde davaya bakar. Mısır vatandaşı olan kişinin hangi dinden olduğunun br önemi yoktur. 2. Millet Meclisi: Gayri müslimlerin davalarına bakar.3. Vatan Mahkemesi: Taraflardan birisi Mısır vatandaşı olamadığında davaya bakar. 4. Hısbiyye Mahkemesi: Mısır vatandaşı olan kişilerin davalarına bakar. Özellikle Mısır dışında olan vatandaşlar için önemi vardır. 1955 yılında çıkarılan kanun ile şeri mahkemeler ve millet meclisi kaldırılmış bu davalar vatan mahkemelerine verilmiştir. 2000 yılında 462 numaralı çıkarılan kanun ile ticaret, medeni, ahvalü şahsıyye ve vakıfla ilgili bütün davalar vatan mahkemelerine verilmiştir.

Nişan

Nişandan herhangi bir taraf sebepsiz olarak dönecek olursa karşı tarafa hediye ettiği şeyden dönemez.Nişandan dönme herhangi bir tazmini gerektirmez.Eğer herhangi bir sebeple nişanı bozarsa mevcut olan şeyleri alır. İstihlak edilmesi adet olan şeyleri tazmin ettiremez. Ancak nişandan dönme bir zarara sebep olursa bu takdirde tazmin gerekir. Madde 1-5

Nikah Engelleri

Sürekli

- - - - 1. Nesepten kaynaklanan haramlık.
      - 2.Sütten kaynaklanan haramlılık.
      - 3. Musaharat sebebi ile gerçekleşen haramlık. Madde 11-13

Süreli

- - - 1.Erkeğin semavi bir kitaba inanmayan kadınla evlenmesi.
    - 2. Kadının gayr-i müslüm ile evlenmesi.
    - 3. Başkası ile evli olan veya iddet bekleyen kadın.
    - 4. Dört kadından daha fazlası ile evlenmek. Ayrıca dört kadın ile evli olan kişi bunlardan birisini boşadığında başka bir kadın ile evlenebilemesi kadının ideetinin bitmesine bağlıdır.
    - 5. Hac ve umre için ihrama giren kişi ihramdan çıkıncaya kadar evlenemez.
    - 6. Baine kübra ile boşanan kadın başka bir erkekle evlenip cima tahakkuk edip ikinci eşin onu boşmasına ve iddettinin bitimine kadar ilk koca ile evlenemez. Madde 14

Nikahın Rükün ve Şartları

Nikahın şart ve rukünleri; icap, kabul ve iki şahittir. Ayrıca evlenme engellerinin bulunmaması da şarttır. Madde 6

Nikahın Memur Önünde Kıyılması ve Tescili

2000 yılında çıkarılan bir kanun ile evliliğin tescil edilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Nikahlarını tescil etmeyen kişilerin, mahkemeye intikal eden bir niza durumunda nikahın sübutu ile ilgili ceza olarak mahkemede davanın dinlenmeyeceğine karar verilmiştir. Ancak nikahın dinlenilmemesi eşlerden birinin inkar etmesi halindedir.

Nikahın Tarafları-Velinin Rolü-

Kadın mehri misil ve denk birisi ile evlendiği müddetçe velinin nikaha itiraz etme hakkı yoktur. Eğer bu şartlardan birisi olmaz ise duhulden önce velinin nikahı feshettirme hakkı vardır. Ayrıca kadın denk birisi ile evlenmek istediğinde veli makbul bir sebep olmaksızın nikaha mani olamaz. Eğer engel olursa hakim ona kızını evlendirmesini emreder. Madde 6

Evlilik Minimum Yaşı

2000 yılında çıkarılna kanuna göre, 16 yaşından küçük olan kadının ve 18 yaşından küçük olan erkeğin nikahı mahkemeye intikal ettiği durumda bu nikahın dinlenilmeyeceğine karar verilmiştir. 2017 hazırlanan kanuna göre ise her iki tarafında 18 yaşında olma şartı getirilmiştir.Bu yaşlardan önce evlilik zaruret halinde hakim iznine bağlanmıştır. Madde 15

Karı-Kocanın Hak ve Görevleri

Koca:

1. Mehriri kadına vermek zorundadır.

2. Kadına nafaka vermek zorundadır.

3. Hürmeti musahere gerçekleşir. Madde 21-22

Karı:

1. Nesep sabit olur.

2. Nafakaya ve mehre hak hazanır.

3. Hurmeti musahere gerçekleşir.

4. İddet vacip olur. Madde 21-22

Nafaka Kapsamı

Nafakanın Kapsamı: Gıda, giyecek, ilaç ve örfün ve şerin gerekitdiği ihtiyaçlardır. Madde 33

Mal Rejimi

Eşler arasındaki mal rejimi müstakil kılınmıştır.

Çok Eşlilik

Erkeğin ikinci bir kadınla evlenmesi durumunda ilk kadın zarar görecek olur ve bunu mahkemede ispat ederse kocasından boşanabilir. Ayrıca kadının evlilik akdi esnasında kocasının ikinci bir kadınla evlenmemesini şart koşabilir. Madde 61

Boşanmada Yetki (Koca-Mahkeme-Karı)

Talak ancak koca veya kocanın vekil verdiği kişi tarafından geçerli olur. Madde 50

Talak ve Tescil

Kocanın verdiği talakı 30 gün içerisinde tescil etmesi gerekir. Aynı şakildetescil edilen talakın görevliler tarafından kadına bildirilmesi gerekir. Şayet koca, kadına talak verdiğini gizler ise nafaka, miras gibi hükümler kadının verilen talakı bildiği andan itibaren gerçekleşir. Madde 54

Gaib ve Mefkud

Erkeğin makbul bir özrü bulunmaksızın bir yıl ve üzeri gaip veya mefkud olması durumunda kadın şayet zarar görüyor ise mahkemeye başvurarak boşanma talebinde bulunabilir. Madde 62

Boşanma Sonrası Nafaka

Erkek karısını boşadıktan sonra iddet dönemi içerisinde karısının nafakasını vermekle yükümlüdür. Nafaka erkeğin durumunu göre takdir edilir. Eğer erkek karısının rızası yok iken veya kadından kaynaklanann bir sebep olmaksızın eşini boşar ise iddet nafakasına ilaveten en az iki yıl nafaka vermesi gerekir. Bu nafakada erkeğin durumu esas alınır. Madde 82 Ayrıca madde 85

İddet

İddet sahih olan evlilikte talak ile yada kocanın vefatı ile başlar. Fasid evlilikte ise tefrik ile yada kocanın vefatı ile başlar. Şüphe ile olan ilişkide ise erkeğin terk etmesi ile başlar. Kadın hamile ise iddeti çocuğu doğurması ile biter. Eğer hamile değil ise kocası vefat eden kadın dört ay on gün iddet bakler. Eğer boşanmış ise üç hayız miktarı bekler. Bunun dışındakiler üç ay iddet bekler. Madde 80-81

Mehir

Mehir sahih bir akit ile vacip olur. Duhul, halvet ve erkeğin vefat emesi ile kadın mehire hak kazanır. Duhul gerçekleşmeden önce vuku bulan talakta ise mehrin yarısı gerekir. Madde 22

Hidane

Hadane anne ve onun sırası ile akrabalarının hakkıdır. Eğer anne tarafından kimse yok ise baba tarafından birileri çocuğa bakar. Hadaneye hak kazanan kişi ülke dışına mahkeme izni olmadan çıkamaz. Çocuğu görmek isteyen tarafa hadane sahibi engel olamaz. Şayet engel olursa hakim hadane sahibini uyarır. Çocuğu göstermemeye devam edecek olursa hakim hadane hakkını başkasına verir. Madde 99 Ayrıca madde 102

Çocukların Nafakası

Eğer çocuğun yeteri miktarda parası ve malı yok ise babanın çocukların nafakasını, kalacak yerlerini, eğitim ve tedavi masraflarını gücü nisbetinde karşılaması gerekit. Madde 94

Çocuğun Nesebi

Mücerred doğum ile çocuğun nesebi annesine sabit olur ve herhangi bir şart aranmaz. Baba için ise çocuğun nesebi ikrar, firaş ve beyyine ile sabit olur. Aynı şekilde neseb ilmi metotlar ile de sabit olur. Madde 86

Kaynaklar

Abdulhamid, Muhyiddin, el-Ahvâlü’ş-şahsiyye fi’ş-şerişerʿîati’l-islamiyye, İstanbul, el-Mektebeü’l-Hanefiyye,
Abdülmecid, Semâh Ensâ, et-Talak bi hükmi’l-kanun fi eş-şerişerʿîati’l-islamiyye, Mektebetü’s-Sekafe ed-Diniye, 2006
Ebu Zehre, Muhammed b. Ahmed b. Mustafa Muhammed, el-Ahvâlü’ş-şahsiyye, Kahire: Dârü’l-Fikri’l-Arabi, 2015
Hasaneyn, Hasan, Ahkâmü’l-üsreti’l-islâmiyye fıkhen ve kadâen, Kahire, Dârü’l-Âfâkü’l-Arabi, 2001
İbn Abidin, Muhammed Emin b. Ömer b. Abdülazîz ed-Dımaşki, Hâşiyetu İbn Abidin, Reddü’l-muhtar ala Dürri’l-muhtar, Thk. Abdülmecid Tama Halebî, Beyrut: Darü’l-Marife, 2015
İbnü’l-Hümam, Kemâleddin Muhammed b. Abdülvahid b. Abdülhamid, Şerhu fethü’l-kadir, Talik: eş-Şeyh Abdürrezzâk Galip el-Mehdi, Beyrut: Darü’l-Kütübü’l-İlmiyye, 2009
Mansurizade Said, İslâm Kadını: Taaddüd-i Zevcat İslâmiyyet’te Men’ Olunabilir, İslam Mecmuası
Mulki al-Sharmani, Recent Reforms in Personal Status Laws And Women’s Empowerment “Family Courts İn Egypt”
Özalpat, Didem, İslâm Devletlerinde Toplumsal Cinsiyet ve Hukuk: İran ve Mısır Örnekleri, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara, 2008
Sırtâvî, Mahmud Ali, Şerhü Kanunu Ahvalüş’şahsiyye, Dârü’l-Fikri’l, 2010
Uygur, Muteber Gülsefa, İslâm Aile Hukukunda Hakemlik Kurumu, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 2015
Wael B. Hallaq, İslam hukukuna giriş, çev. Necmettin Kızılkaya, Pınar, 2017
Yeni Hazırlanan Aile Hukuku İçin İnternet Adresi: https://www.dostor.org/2885541

Cezayir’de İslam Aile Hukuku (Mülahhas)

Genel Veriler

Resmi Adı: Cezayir Demokratik Halk Cumhuriyeti
Yönetim Şekli: Üniter yarı başkanlık cumhuriyeti
Devlet Başkanı: Abdulmecid Tebbun (2020)
Başbakan: Abdülaziz Cerad (2020)
Nüfus: 37,900,000 (IMF2018)
Yüzölçümü ( km²): 2.381.741

Bağımsızlık

19 Eylül 1958 (Kahire’de bağımsızlığın ilanı) 1 Temmuz 1962 resmi olarak devlet kabul edildi.

Kanunun Adı

Kânûnu’l-üsra (قانون الأسرة)

Kanun Linki

Kanûnu’l-usra

Kanunname Tarihi – Tadiller

1984 (Kanun tarihi) 2005 (Tadil)

Yargısal Yapı

Yargı sistemi Fransız ve Arap geleneklerini ortak özelliklerini paylaşır. Sivil mahkemeler nihai otorite olmakla beraber şeriat mahkemelerinde hukuk (aile-kişi) ve ceza davaları görülmektedir.

Nişan

Nişan yalnızca evlilik vaadidir, bağlayıcı olmadığı için herhangi bir taraf evliliğe zorlanamaz. Nişanı bozan erkekse kadına verdiği hediyeleri geri isteme hakkı yoktur, ancak kendisine verilen hediyeleri iade etmekle yükümlüdür. Aynı şekilde nişanı kadın bozmuşsa kendisine hediye edilip de elinde olanları aynıyla yoksa kıymetiyle iade etmesi gerekmektedir. Fatiha okunması ise nikah akdi anlamına gelmemekle beraber akdin rükünlerini taşıyorsa nikah daha sonra resmen tescil edilebilir. (4-6. md.)

Nikah Engelleri

Sürekli

- - - - 1- Kan hısımlığı
      - 2- Musâheretten kaynaklana akrabalık
      - 3- Süt hısımlığı (23-29. md)

Süreli

- - - 1- Hala evli olan kadın
    - 2-İddet bekleyen kadın
    - 3-Beynûnet-i kübra ile boşanma durumunda hüllesiz ilk kocası ile evlilik
    - 4- İki yakın akrabanın aynı nikah altında bulunması
    - 5- Müslüman kadının gayrımüslim erkekle evlenmesi (30. md.)

Nikahın Rükün ve Şartları

Daha önce tarafların ve kızın velisinin rızası, iki şahit ve mihr, nikah akdinin tamamlanması için gerekliyken yeni düzenlemede yalnızca tarafların rızası akdin kurulabilmesi için yeterli unsur olarak kabul edilmiştir. Evlenme ehliyeti, mihr, veli, iki şahidin bulunması ve evlenme engellerinin olmaması nikah akdinin şartlarından sayılmıştır. (9. md.) Rıza bulunmadığı durumda akit batıl olurken iki şahit, mihr ve veli bulunmadığında nikah duhuldan önce feshedilirken sonrasında mihr-i misil ile devam ettirilir. (33. md.)

Nikahın Memur Önünde Kıyılması ve Tescili

Nikah akdi, kanunen görevlendirilmiş bir memurun huzurunda yapılabileceği gibi daha sonra resmi görevliye onaylatılmak üzere memurun yokluğu durumunda da gerçekleştirilebilmektedir. Bu akit yapılırken kuruluş unsurlarına (rıza) ve şartlara riayet edilmesi gerekmektedir. Şayet taraflar arasında şartların yerine getirildiği bir nikah akdi gerçekleşmişse bu daha sonra resmi görevliye onaylatılabilmektedir. (18. md.)

Nikahın Tarafları-Velinin Rolü-

Evlilik Minimum Yaşı

Her iki taraf için de 19 yaş baz alınmıştır. Ancak bir maslahat ya da zaruret durumunda hakim tarafların daha küçük yaşta evlenmelerine müsaade edebilmektedir. Hakimin evlilik için müsaade edebileceği yaş için bir alt sınır getirilmemiş ve bu evliliğe güç yetirebilir olmak şeklinde ifade edilmiştir. (40. md)

Karı-Kocanın Hak ve Görevleri

Tadil edilmiş 37. maddede ise kocanın görevleri “karısının nüşuzu olmadığı sürece gücü yettiği ölçüde nakafasını karşılamak, çok eşlilik durumunda da adaleti sağlamak” olarak zikredilmiştir. Mülga olan 39. maddede kadının sorumlulukları “aile reisi olması hasebiyle kocasına itaat etmesi, çocuklarını emzirmesi ve terbiye etmesi, kocasının anne-babasına ve akrabalarına hürmet etmesi” şeklinde belirtilmiş, tadil sonrası bunlara yer verilmemiştir. Daha sonra bu maddelerin hükmü kadırılmış ve eşlerin karşılıklı hak ve sorumlulukları şeklinde belirtilmiştir:

- - - - 1- Evlilik birliğinin korunması ve ortak hayatın gereklerini yerine getirmek.
      - 2- Karşılıklı saygı, merhamet, hürmet gösterilmesi.
      - 3- Aile hayatının ve çocukların terbiyesinde yardımlaşma.
      - 4- Aile içi hususlarda istişarede bulunma.
      - 5- Karı-kocanın eşinin anne-babasına, akrabalarına saygı göstermesi ve onlara ziyarette bulunması.
      - 6- Akrabalık bağlarını korumak ve ebeveyne, diğer akrabalara güzel muamelede bulunmak.
      - 7- Her bir eşin kendi anne babasını ziyaret edebilmesi, evinde ağırlayabilmesi. (36. md.)

Nafaka Kapsamı

Evlilik nafakası yiyecek, giyecek, ilaç ve meskenin karşılanmasıdır. (78. md.) İddet nafakasında ise tafsilata gidilmemiş ve nafaka ve mesken denilmiştir. (57. md.)

Mal Rejimi

Eşler arasındaki mal rejimi müstakil kılınmıştır. Ancak akit esnasında evlilik hayatında ortak olarak elde ettikleri mallarda ortak olabilecekleri veya müstakil olarak bir kişinin zimmetine geçebileceği şeklinde anlaşmaları mümkündür. (37. md.) Mal rejiminin ayrılık olması eşlerin ortak olabileceklerine engel teşkil etmemektedir. Yalnızca ihtilaflı durumlarda bu kural esas alınarak adeten erkeğin kullandığı mallar ona verilirken kadının kullandığı mallar da kendisine verilecektir.

Çok Eşlilik

8. maddede çok eşliliğe açık bir şekilde müsaade edilmiştir. Ancak bu konuda bazı şartlar ileri sürülmüştür; ikinci evliliğin gerçekleşebilmesi için şer’i bir gerekçe olmalı ve her iki kadın da bu evliliği bilip razı olmalıdır. Ayrıca kadınların rızasıyla beraber evlilik için sunulan gerekçenin ve adaletle davranılacağının koca tarafından hakime ispat edilmesi gerekmektedir.

Boşanmada Yetki (Koca-Mahkeme-Karı)

Evlilik birliği yalnızca kocanın iradesine bağlı olan talak, eşlerin anlaşması (muhalaa) ya da bazı şartlarla kadının boşanma talep edebilmesi şeklindeki yöntemlerle sona erebilmektedir. Her üç durumda da boşanma kararı için mahkemeye başvurulduktan sonraki 3 ay süresince arabuluculuk faaliyetinden sonra talak vaki olur. Muhalaa konusunda kadının kocasının muvafakatine ihtiyacı yoktur. Muhalaa durumunda eğer muhalaa bedelinde anlaşamazlarsa hakim mihr-i misli geçmeyecek bir miktar üzerine hükmeder. Boşama, boşanma ve muhalaa ile ilgili hükümler -maddi konular hariç- temyize kapalıdır. (48-57. md.) Evliliğin sona ermesi ancak mahkeme kararı ile olmaktadır.

Talak ve Tescil

Kocanın tek taraflı iradesiyle boşamada keyfilik göstermesi durumunda veya hakim tarafların boşanmasına karar verdiğinde kadının daha sonra karşılaşabileceği zararların tazmin edilmesine hüküm verebilir.

Boşanma davası açıldıktan sonra eşine geri dönmek isteyen koca şayet hakim boşanma kararı vermemişse yeni bir akde ihtiyaç duymadan; boşanmaya hükmedilmişse yeni bir akitle eşiyle tekrar evlenebilir. Ancak eşini 3 defa boşayan kimsenin karısıyla tekrar evlenebilmesi için, bu kadının önce bir başkasıyla sahih bir evlilik gerçekleştirip bu kocasından ayrılması veya kocanın ölmesi gerekmektedir. Bu hususta bazı problemler vardır. Mesela kocanın sözlü olarak talak vermiş olması durumunda iddet beklenip akit artık tamamen sona erdikten sonra mahkemeye başvurulsa kadının yeni bir iddet beklemesi gerekmektedir. Ayrıca bu süre içerisinde koca boşanmadan vazgeçtiği takdirde yeni bir nikah akdine gerek olmadan eşine dönmesi de mümkündür ancak akit şer’an sona ermiştir. Bu durumda aile hayatının tekrar başlayabilmesi için şer’i olarak yeni bir akit yapılması gerekmektedir.

Gaib ve Mefkud

Mefkud yalnızca iddet bahsinde geçmektedir. Kocası mefkud olan kadınlar 4 ay 10 gün iddet beklerler. (59. md.)

Boşanma Sonrası Nafaka

Nafaka yalnızca evlilik nafakası şeklinde ele alınmıştır. İddet nafakasına iddet konusunda yer verilmiş ve detaylı bilgi sunulmadan talak iddeti bekleyen kadının nafaka hakkı olduğu yazılmıştır. (61. md.)

İddet

Zifafta bulunulmuş ve hamile olmayan kadın 3 kur müddetince, hayız görmeyenler ise 3 ay iddet beklemek zorundadır. Kocası ölen kadınlarla mefkud olanlar da 4 ay 10 gün iddet beklerler. Hamile kadınların iddeti boşanma veya vefat tarihinden itibaren en fazla 10 aydır. İddet bekleyen kadın iddet süresince -zinada bulunmamışsa- kocasıyla beraber yaşadığı evde bulunmalıdır. Bu kadının talak iddeti beklediği sürede nafaka alma hakkı vardır. (58-61. md.)

Mehir

Kanunun tadil edilmeden önceki haline göre sadâkın nikah akdi esnasında belirlenmiş olması gerekmektedir. Maddenin tadil edilmesinden sonra ise nikah akdi esnasında belirlemenin mecburi olmadığı, belirlenmediği takdirde -zifaf gerçekleşmişse- kadının mihr-i misle müstahak olacağı ifade edilmiştir. Normalde mihr Maliki mezhebinde nikahın kurucu unsurlarındandır, belirlenmediği takdirde akit geçersiz olmaktadır.

Hidane

Hadâne hakkı ile ilgili sıralamada bir değişikliğe gidilmiş ve anneden sonra babanın daha sonra anneanne, babaanne, teyze, hala ve derecelerine göre diğer akrabalar şeklinde çocuğun maslahatını gözetecek kimselerin hakkı olduğu belirtilmiştir. Hadâne süresi erkek çocuğun 10 yaşına, kız çocuğun ise evlilik yaşına ulaşmasıyla sona ermektedir ancak hakim dilerse erkek çocuğun hadânesini yine onun maslahatını gözeterek -hâdin anne ise ve bir başkası ile evlenmemişse- 16 yaşına kadar uzatabilir. (64-65. md.) Klasik görüşte ise hadâne hakkı erkek çocuğun buluğa ermesiyle kız çocuğun ise evlenmesiyle sona ermektedir.

Çocukların Nafakası

Babanın hadanenin uygulanabileceği evi temin etmesi gerekmektedir. (72. md) Bunun haricinde nafaka ile ilgili bilgi bulunmamaktadır.

Çocuğun Nesebi

Nesebin sabit olma yolları; 1- Sahih bir nikah akdi 2- İkrar 3- Beyyine 4- Nikah şüphesi 5- Zifaftan sonra feshedilmiş nikahtan dolayı meydana gelen çocukların nesepleri evlilik birliğinde bulunan kocaya ait olur. Ayrıca hakimin nesebin ispatı noktasında ilmi yollara başvurması da caiz görülmüştür. (40. md.) Hamileliğin asgari süresi 6 ay olup azami süre 10 ay olarak belirlenmiş ve eşlerin ölüm veya boşanma nedeniyle ayrılmalarından sonraki 10 ay içerisinde meydana gelen çocuğun nesebi bu kocaya ait olur. (42-43. md.) Tüp bebek uygulamasının meşru olduğu ve bunun neticesinde doğacak çocuğun nesebinin sabit olacağı belirtilmiştir. (45. md.) Evlat edinme ise şeran ve kanunen yasaklanmıştır. (46. md.)

Kaynaklar

Bin Sağîr, Mahfûz. el-İctihâdu’l-kazâî fi’l-fıkhı’l-islâmî ve tatbîkâtuhu fî kânnûni’l-üsrati’l-Cezâirî. University of Batna 1 Hadj Lakhdar, 2008.
Celâli, Chivar. “Mikyâs-ı kânuni’l-üsrati’l-Cezâirî”. 2015 2014.
“CEZAYİR – TDV İslâm Ansiklopedisi”. Erişim: 08 Aralık 2019. https://islamansiklopedisi.org.tr/cezayir.
İbn Rüşd, Ebu’l-Velid Muhammed b. Ahmed b. Muhammed. Bidâyetü’l-müctehid ve nihâyetü’l-muktesid. 4 Cilt. Kahire: Dâru’l-Hadîs, 2004.
İbnü’l-Hâcib, Ebu Amr Cemaleddin Osman b. Ömer. Câmi’u’l-ümmühât. Thk. Ebu Abdurrahman el- Ahdar el-Ahdarî. el-Yemâme li’t-tıbaa ve’n-neşr, 2000.
Kânûnu’l-medenî (2005).
Kânûnu’l-üsra (2005).
Kavas, Ahmet. “Sömürgecilik”. İslam Ansiklopedisi. Erişim: 01 Ocak 2020. https://islamansiklopedisi.org.tr/somurgecilik.
Kayrevânî, Ebu Muhammed Abdullah b. Abdurrahman. Risâletü’l-Kayrevânî. Dâru’l-Fikr, t.y.
Kudûrî, Ahmed b. Muhammed b. Ahmed. Muhtasaru’l-Kudûrî. Thk. Kamil Muhammed Muhammed Avîza. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1997.
Laala, Saadi. ez-Zevâc ve inhilâluhu fî Kânûni’l-üsrati’l-Cezâirî. Cezayir Üniversitesi Hukuk Fakültesi, 2014.
Mişnan, Muhammed İdris – Hüseyin, Safiye. “ez-Zevâcu’l-örfî beyne’d-davâbiti’ş-şer’iyye ve’l-icrâ’âti’l-kânûniyye”. el-Müsteciddâtü’l-fıkhiyye fî ahkâmi’l-üsra. 975-998. Cezayir: Câmiatü’l-Vâdî, 2018.
Serahsî, Muhammed b. Ahmed b. Ebî Sehl. el-Mebsût. 30 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Marife, 1993.
Şetvân, Belkâsım. el-Hıtbe ve’z-zevâc. Dâru’l-Fecr, t.y.
Zimam, Nureddin – Bin Kika, Suad. “Kânûnu’l-üsrati’l-Cezâirî beyne’l-müşâreketi’s-siyâsiyye ve siyâseti’l-müşâreke”. Mecelletü’l-Ulûmu’l-İnsâniyye ve’l-İctimâiyye. 7 (2012): 149-169.

Ürdün’de İslam Aile Hukuku (Mülahhas)

Genel Veriler

Resmi Adı: Ürdün Haşimi Krallığı

Yönetim Şekli: Anayasal Monarşi

Devlet Başkanı (Kral): Kral II. Abdullah

Başbakan: Ömer Razzaz

Nüfus: 9,9 Milyon (IMF 2018)

Yüzölçümü (km²): 89.213

Bağımsızlık: 1946

Kanunun Adı: Kânûnu’l-Ahvâli’ş-Şahsiyye

Kanun Linki: el-Ahvalu’ş-şahsiyye

Kanunname Tarihi – Tadiller: 1927-1947-1951-1976-2001 (Tadil)-2010

Yargısal Yapı: Mahkemeler nizamiye mahkemeleri, özel mahkemeler ve şer’i mahkemeler şeklinde üç kısma ayrılmaktadır. Şer’i mahkemeler de müslümanlara yönelik ve gayrı müslimlere yönelik olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

Nişan: Nişanlılık evliliğin talep edilmesi ya da evlenmeye dair verilen bir sözdür. “ne nişanla ne fatiha okumakla, ne mehirden sayılmak üzere herhangi bir şeyin [karşı taraftan] teslim alınması ile ne de bir hediyenin kabulü ile [nikâh akdi kurulmuş olmaz]”. Nişandan dönmek ayrıntılarıyla kanunda açıklanmıştır.

Nikah Engelleri: “1. Nesebi akrabalık sebebiyle; asl ve üstü, fer’ ve aşağısı, ebeveynden biri ya da her ikisinin fürû’u. 2. Sıhrî hısımlık 3. Süt akrabalığı.”

“Müslüman erkeğin kitabi olmayan kadınla evlenmesi. Kadının gayrı müslim bir adamla evlenmesi, Müslümanın mürted biri ile evlenmesi, Evli bir kadınla evlenmek ya da iddet bekleyen kadının evlenmesi, Dörtten fazla kadınla evlenmek.”

Nikahın Rükün ve Şartları: Evlilik akdi bir kadın ve erkek arasında olur. Evlilik icap ve kabul ile kurulur. İcap ve kabul inkah ve tezvic gibi sarih lafizlarla kurulur. Şahitler evlilik akdinin sıhhat şartlarındandır. Evlilik akdi geleceğe izafe edilen ya da gerçekleşmeyecek bir şarta bağlanması ile kurulmaz.

Nikahın Memur Önünde Kıyılması ve Tescili: Erkek evlenmeden mahkemeye giderek evlilik başvurusu yapar. Hakim bu başvuruyu resmi olarak kayıt altına alır. Resmi olarak evlenmeyen taraflar ve bu evlilik akdini gerçekleştiren kişi ve şahitler cezalandırılır. (36. madde) Ürdün Fetva Kurumunun resmi olmayan evlilikler ile ilgili fetva şu şekildedir: Allah Resulün’den (s.a.v) şu hadisler nakledilir: “Velisi olmadan kadının nikah kıyması batıldır, batıldır.”(Tirmizi; Hasen hadis), “Yol gösteren veli ve iki âdil şahit olmadıkça nikah olmaz.”(Taberânî). Hakların korunması için nikahın belgelenmesi, kayıt altına alınması istenir. Nikahın resmi olarak kayıt altına alınmaması Ürdün Ceza Kanununa göre cezalandırılmayı gerekli kılar.

Nikahın Tarafları-Velinin Rolü: Evlilikte veli Ebu Hanife’nin racih görüşüne göre sırasıyla binefsihi asabedir. Taraflar biribirine denk olur ve velilerden birinin erkeğe razı olması uzak olan velilerin itirazını geçersiz kılar. On beş yaşını tamamlamış bakire bir kızın kendisine denk birisiyle evlenmeyi talep etmesi halinde babası tarafından meşru bir sebep olmadan evlenmesine engel olmak istemesi durumunda, hakim tarafından evlenmesine izin verilir. On sekiz yaşını geçmiş dul kadının evliliğinde velisinin onayı şart değildir.

Evlilik Minimum Yaşı: Evlilik yaşı 18 olarak kabul edilmiş olup 15 yaşını tamamlayanlar için hâkim evlilik izni verebilir.

Kocanın Hak ve Görevleri:

Karının Hak ve Görevleri:

Nafaka Kapsamı: Nafaka yiyecek, kıyafet, mesken, doktor ve emsallerine hizmetçi tayin edilenleri için hizmetçiye şamildir.

Mal Rejimi: Eşlerden her birinin ayrı bir mali zimmeti vardır.

Çok Eşlilik: “Hâkim, evli bir erkeğin ilave bir evlilik için başvurusuna izin vermeden önce şu özellikleri haiz olmasını göz önünde bulundurur: • Mehir ödemeye güç yetirmesi, • Kimin nafakasından sorumlu ise bunu ödemeye güç yetirmesinden emin olması gerekmektedir. • Nişanlı kıza nişanlısının başka biriyle evli olduğunun bildirilmesi gerekir. • Mahkeme akdi icra ettikten sonra mevcut eşe veya eşlere durumu tebliğ eder. Madde 37/a, nikâh akdinde kadın üzerine evlenilmemesini şart koşabilir. Madde 75, koca, karısıyla beraber diğer bir karısını her ikisinin de rızası olmadan oturtamaz. Madde 79, birden fazla karısı olan erkek geceleme ve nafaka konularında eşleri arasında adaletli olmak zorundadır”

Boşanmada Yetki (Koca-Mahkeme-Karı): Koca şuurlu, sorumlu ve muhtar ise talaka ehil olur.

Talak ve Tescil: Erkek talakını ve rici talakını hakim önünde tescil eder. Eğer karısını mahkeme dışında boşar ve bunu tescil ettirmezse bir ay içinde mahkemeye giderek bunu tescil ettirir. Bunları yerine getirmeyen kişiler cezalandırılır. Mahkemenin kadının haberi olmadan gerçekleşen talak ve rici talakı tescil edildikten sonra bir hafta içinde kadına ulaştırması gerekir.

Gaib ve Mefkud: Hakim gaib ya da mefkud kişinin karısının nafaka talep ettiği zamandan itibaren bu kişilere para cezası verir. Koca gaib olur ve nafaka hükmünü yerine getirmeye imkan tanıyan parası da mevcutsa karısına malından nafaka verilir.

Boşanma Sonrası Nafaka: İddet nafakası evlilik nafakası gibidir. Boşanmış kadının eğer evlilik nafakası yoksa iddetin başlangıcından itibaren nafakaya hüküm verilir. Eğer nafakası varsa iddetin bir seneyi aşmamak üzere iddetin bitimine kadar devam eder. (152. Madde)

İddet: Eşi vefat eden kadının (hamile dışında) iddeti birlikte olmuş olsunlar ya da olmasınlar dört ay on gündür. Hamile olmayan kadının vefat dışında iddeti şu şekildedir: Üç hayızdır. Hiç hayız görmeyen ya da hayızdan kesilmiş kadın için ise üç aydır. Mümtedde’t-tuhr olan yani bir iki kez hayız görüp sonra hayız görmeyen kadın dokuz ay bekler.

Mehir: Mehirle ilgili hükümler ayrıntısıyla kanunda yer almıştır.

Hidane: Kanunda uzunca yer alan konulardan biri hidanedir. Anne evlilik devam ederken hadâne konusunda çocuğuna bakmada öncelik sahibidir. Boşandıktan sonra anneden sonra bu hak kadının annesine geçer, sonra sırasıyla babanın annesine, babaya ve mahkemeye geçer. Anne çocuğuna yaşı 15 olana kadar bakmaya devam eder. Anne dışındaki kişiler ise çocuk 10 yaşını tamamlayana kadar bakımını üstlenir. Çocuğa bu yaşlardan sonra rüşde erene kadar bakımını yapan annesinde kalması hususunda bir serbestiyet verilir.

Çocukların Nafakası: “• Çocuğun malı yoksa baba fakir olmadıkça nafakası babasına aittir. • Baba gaib olup çocuğun nafakasını ondan tahsil etmek mümkün değilse veya baba fakir olursa ve çalışıp para kazanmaya güç yetiriyor ancak kazancı yeterli değilse ya da kazanç sağlayamıyorsa babanın olmaması durumunda çocuğun nafakasından sorumlu olan kişi çocuğun nafaka sorumluluğunu üstlenir. Bu durumda harcadıkları babaya borç olarak yazılır ve döndüğünde ya da imkan bulduğunda ondan geri alınır. • Çocukların nafakası babanın durumu göz önünde bulundurularak belirlenir. • Zengin babanın çocukların tüm eğitim ihtiyaçlarını karşılaması gerekir. • Babanın nafakasından sorumlu olduğu çocuklarının tedavi masraflarını karşılar. • Malı ya da kazancıyla zengin olmayan kız çocuğun nafakası evlenene kadar devam eder. Erkek çocuğun nafakası ise akranlarının kazanç elde ettiği yaşa kadardır.”

Çocuğun Nesebi: “Çocuğun nesebi doğumla anneye sabit olur. Babaya nisbeti ise şu hallerdedir: • Kadınla evlenmesi ile, • ikrar ile • beyyineyle • bilimsel yöntemlerle evlilikten olduğuna dair bir yolla”

Official Name: Hashemite Kingdom of Jordan

Form of Government: Constitutional Monarchy

Head of State (King): King Abdullah II

Prime Minister: Omar Razzaz

Population: 9.9 Million (IMF 2018)

Area (km²): 89,213

Independence: 1946

Name of the Law: Law of Personal Status

Law Link: Al-Ahwal Al-Shakhsiyya

Date of the Law – Amendments: 1927-1947-1951-1976-2001 (Amendment)-2010

Judicial Structure: Courts are divided into three sections: civil (nizami), special, and shari’a courts. Shari’a courts are further divided into two sections: one for Muslims and one for non-Muslims.

Engagement: Engagement is the proposal or promise of marriage. The law explains that “Neither engagement, reading Al-Fatiha, receiving something as a dowry, nor accepting a gift constitutes a marriage contract.” The rules for breaking off an engagement are detailed in the law.

Marriage Impediments: “1. Lineage relations: ancestors and descendants, or one or both parents’ descendants. 2. Affinity relations. 3. Milk kinship.”

“A Muslim man cannot marry a non-Scriptural woman. A woman cannot marry a non-Muslim man. A Muslim cannot marry an apostate. It is forbidden to marry a married woman or a woman in her waiting period (iddah). It is prohibited to marry more than four women.”

Marriage Pillars and Conditions: A marriage contract is established between a man and a woman. It is formed through an offer (ijab) and acceptance (qabul) using clear terms such as “nikah” or “tezvic.” Witnesses are a requirement for the validity of the marriage contract. The marriage cannot be based on a condition that postpones its effect or ties it to an unrealizable event.

Conducting Marriage in Front of an Official and Registration: Before marriage, the man applies to the court. The judge officially records the application. Parties who marry outside official channels, along with those officiating or witnessing the marriage, are subject to punishment (Article 36). The Jordanian Fatwa Institution’s ruling on unofficial marriages refers to the following hadiths of the Prophet (pbuh): “A woman’s marriage without her guardian is invalid, invalid, invalid” (Tirmidhi, Hasan Hadith), and “There is no marriage except with a guardian and two just witnesses” (Tabarani). Documentation and official registration are required to protect rights. Failure to register marriage is punishable under Jordanian Penal Law.

Marriage Participants – Role of the Guardian: In marriage, the guardian acts according to Abu Hanifa’s dominant opinion, prioritizing agnates. The parties must be of equal status, and if one guardian consents, the objections of distant relatives are invalid. If a 15-year-old virgin girl wishes to marry someone of equal status and her father unjustifiably prevents her, a judge may permit the marriage. For a widow over 18 years old, the guardian’s consent is not required.

Minimum Age for Marriage: The legal age for marriage is 18. However, a judge may permit marriage for those who have completed 15 years of age.

Husband’s Rights and Duties:

Wife’s Rights and Duties:

Scope of Maintenance: Maintenance includes food, clothing, shelter, medical care, and a servant for those accustomed to having one.

Property Regime: Each spouse retains separate financial liability.

Polygamy: “Before permitting a married man to enter into an additional marriage, the judge considers the following: • The man’s ability to pay the dowry. • The man’s capacity to provide maintenance for those he is responsible for. • The fiancée must be informed if her suitor is already married. • After the contract is concluded, the court informs the current wife or wives. Article 37/a allows a woman to stipulate in the marriage contract that her husband cannot take another wife. Article 75 forbids a man from placing two wives in the same residence without their consent. Article 79 requires a man with more than one wife to be just in matters of housing and maintenance.”

Authority in Divorce (Husband-Court-Wife): The husband, if mentally sound, accountable, and voluntary, is competent to divorce (talaq).

Divorce and Registration: A husband must register his divorce or revocable divorce in front of a judge. If he divorces his wife outside the court and does not register it, he must do so within a month. Those who fail to do so are punished. After registration, the court must inform the wife within one week of the divorce or revocable divorce.

Absenteeism and Missing Persons: If a wife requests maintenance from an absentee or missing husband, the court may impose a fine from the time of her request. If the absent husband has assets enabling him to provide maintenance, his property may be used for this purpose.

Post-Divorce Maintenance: Post-divorce maintenance (during the waiting period) is like marital maintenance. If the divorced woman had no marital maintenance, post-divorce maintenance is granted from the start of the waiting period. If she did receive maintenance, it continues for no more than one year after the waiting period (Article 152).

Waiting Period (Iddah): A widow’s waiting period (unless pregnant) is four months and ten days, whether or not they cohabited. The waiting period for a non-pregnant woman in cases other than death is three menstrual cycles. For women who have never menstruated or have passed menopause, the waiting period is three months. A woman whose menstruation has stopped after two cycles waits nine months.

Dowry: Regulations regarding dowry are detailed in the law.

Custody: Custody is extensively covered in the law. The mother has primary custody of the child during the marriage. After divorce, custody passes first to the maternal grandmother, then the paternal grandmother, then the father, and finally the court. The mother retains custody until the child reaches 15 years old. Custody by others lasts until the child turns 10. After that, the child may choose to stay with the custodian until adulthood.

Child Maintenance: “• If the child has no property and the father is not poor, maintenance is the father’s responsibility. • If the father is absent, and it is impossible to collect child support from him, or if the father is poor, the person responsible for child maintenance will assume the duty, and the father will owe them the expenses once he is able to repay them. • Child support is determined based on the father’s financial situation. • A wealthy father must cover all educational needs of the children. • The father is responsible for covering the medical expenses of his children. • The maintenance of a girl continues until she marries, while for a boy, it continues until he reaches the age at which his peers typically start earning a livelihood.”

Child’s Lineage: “The child’s lineage is established by birth to the mother. Paternal lineage is established by: • Marriage to the woman. • Acknowledgment. • Clear evidence. • Scientific methods proving paternity from the marriage.”

الاسم الرسمي: المملكة الأردنية الهاشمية

نظام الحكم: ملكية دستورية

رئيس الدولة (الملك): الملك عبد الله الثاني

رئيس الوزراء: عمر الرزاز

عدد السكان: 9.9 مليون (IMF 2018)

المساحة (كم²): 89,213

الاستقلال: 1946

اسم القانون: قانون الأحوال الشخصية

رابط القانون: الأحوال الشخصية

تاريخ القانون – التعديلات: 1927-1947-1951-1976-2001 (تعديل)-2010

الهيكل القضائي: تنقسم المحاكم إلى ثلاثة أقسام: المحاكم النظامية، المحاكم الخاصة، والمحاكم الشرعية. وتنقسم المحاكم الشرعية إلى قسمين: للمسلمين ولغير المسلمين.

الخطوبة: الخطوبة هي طلب الزواج أو وعد بالزواج. يوضح القانون أن “لا الخطوبة، ولا قراءة الفاتحة، ولا استلام شيء كمهور من الطرف الآخر، ولا قبول هدية يشكل عقد زواج”. تم توضيح قواعد فسخ الخطوبة بالتفصيل في القانون.

موانع الزواج: “1. صلة النسب: الأصول والفروع، أو ذرية أحد الوالدين أو كلاهما. 2. صلة المصاهرة. 3. الرضاعة.”

“لا يجوز للمسلم الزواج بامرأة غير كتابية. لا يجوز للمرأة الزواج برجل غير مسلم. لا يجوز للمسلم الزواج بمرتد. لا يجوز الزواج بامرأة متزوجة أو في فترة العدة. لا يجوز الزواج بأكثر من أربع نساء.”

أركان وشروط الزواج: يتم عقد الزواج بين رجل وامرأة. يتم إبرام الزواج بعرض (إيجاب) وقبول (قبول) باستخدام ألفاظ واضحة مثل “النكاح” أو “التزويج”. الشهود شرط لصحة عقد الزواج. لا يجوز ربط عقد الزواج بشرط غير قابل للتحقيق أو مؤجل إلى المستقبل.

إجراء الزواج أمام موظف وتسجيله: قبل الزواج، يتقدم الرجل بطلب إلى المحكمة. يقوم القاضي بتسجيل الطلب رسمياً. الأطراف التي تتزوج خارج القنوات الرسمية، وكذلك الأشخاص الذين يجرون أو يشهدون على الزواج، يتعرضون للعقاب (المادة 36). يشير فتوى مؤسسة الإفتاء الأردنية حول الزواج غير الرسمي إلى الأحاديث التالية للرسول (صلى الله عليه وسلم): “زواج المرأة بدون وليها باطل، باطل، باطل” (الترمذي، حديث حسن)، و “لا نكاح إلا بولي وشاهدين عدلين” (الطبراني). مطلوب توثيق الزواج والتسجيل الرسمي لحماية الحقوق. عدم تسجيل الزواج يعرض للعقاب بموجب قانون العقوبات الأردني.

أطراف الزواج – دور الولي: في الزواج، يتصرف الولي حسب الرأي الراجح لأبو حنيفة، ويكون ترتيب الأقارب بحسب القرابة العصبية. يجب أن يكون الطرفان من نفس الوضع الاجتماعي، وإذا وافق أحد الأولياء على الزواج فإن اعتراضات الأولياء البعيدين تكون غير صالحة. إذا رغبت فتاة عذراء تبلغ من العمر 15 عامًا في الزواج بشخص مناسب ورفض والدها بشكل غير مبرر، يجوز للقاضي السماح بالزواج. لا يشترط موافقة الولي على زواج الأرملة التي تجاوزت 18 عامًا.

الحد الأدنى لسن الزواج: الحد القانوني للزواج هو 18 عامًا. ومع ذلك، يجوز للقاضي السماح بالزواج لمن أكملوا 15 عامًا.

حقوق وواجبات الزوج:

حقوق وواجبات الزوجة:

نطاق النفقة: تشمل النفقة الطعام والملبس والمأوى والعلاج الطبي وخادمًا لأولئك المعتادين على الحصول عليه.

نظام الممتلكات: يحتفظ كل زوج بمسؤولية مالية مستقلة.

تعدد الزوجات: “قبل السماح للرجل المتزوج بالدخول في زواج إضافي، يأخذ القاضي في الاعتبار ما يلي: • قدرة الرجل على دفع المهر. • قدرة الرجل على توفير النفقة لمن يتحمل مسؤوليتهم. • يجب إبلاغ الخطيبة إذا كان خطيبها متزوجًا بالفعل. • بعد إبرام العقد، تقوم المحكمة بإبلاغ الزوجة أو الزوجات الحاليات. المادة 37/أ تسمح للمرأة بأن تشترط في عقد الزواج ألا يتزوج زوجها من أخرى. المادة 75 تمنع الرجل من إسكان زوجتين في نفس المنزل دون موافقتهما. المادة 79 تلزم الرجل الذي لديه أكثر من زوجة بالعدالة في مسائل السكن والنفقة.”

سلطة الطلاق (الزوج-المحكمة-الزوجة): الزوج إذا كان عاقلًا ومسؤولًا ومختارًا، يكون مؤهلاً للطلاق.

الطلاق والتسجيل: يجب على الزوج تسجيل طلاقه أو الطلاق الرجعي أمام القاضي. إذا طلق زوجته خارج المحكمة ولم يسجل الطلاق، فعليه القيام بذلك خلال شهر. يعاقب الذين لا يفعلون ذلك. بعد التسجيل، يجب على المحكمة إبلاغ الزوجة بالطلاق أو الطلاق الرجعي في غضون أسبوع.

الغائب والمفقود: إذا طلبت الزوجة النفقة من زوج غائب أو مفقود، يجوز للمحكمة فرض غرامة من وقت طلبها. إذا كان للزوج الغائب أصول تمكنه من توفير النفقة، يمكن استخدام ممتلكاته لهذا الغرض.

النفقة بعد الطلاق: النفقة بعد الطلاق (أثناء فترة العدة) مثل نفقة الزواج. إذا لم تكن المرأة المطلقة تحصل على نفقة الزواج، يتم منح نفقة ما بعد الطلاق من بداية فترة العدة. إذا كانت تحصل على النفقة، تستمر لمدة لا تتجاوز سنة بعد انتهاء العدة (المادة 152).

العدة: مدة العدة للأرملة (ما لم تكن حاملاً) هي أربعة أشهر وعشرة أيام، سواء كان الزوجان قد عاشا معًا أم لا. مدة العدة للمرأة غير الحامل في الحالات الأخرى غير الوفاة هي ثلاث حيضات. أما النساء اللاتي لم يكن قد بلغن الحيض أو تجاوزن سن اليأس، فمدة العدة هي ثلاثة أشهر. المرأة التي توقفت عنها الحيض بعد دورتين تنتظر تسعة أشهر.

المهر: تم توضيح أحكام المهر بالتفصيل في القانون.

الحضانة: الحضانة مغطاة بشكل واسع في القانون. للأم الأولوية في رعاية الطفل أثناء الزواج. بعد الطلاق، تنتقل الحضانة أولاً إلى جدة الأم، ثم جدة الأب، ثم الأب، وأخيراً المحكمة. تستمر الأم في رعاية الطفل حتى يبلغ 15 عامًا. ويستمر الآخرون في الحضانة حتى يبلغ الطفل 10 سنوات. بعد ذلك، يمكن للطفل اختيار البقاء مع الحاضن حتى بلوغه.

نفقة الأطفال: “• إذا لم يكن للطفل مال وكان الأب غير فقير، تكون نفقة الطفل على الأب. • إذا كان الأب غائباً أو كان من المستحيل تحصيل نفقة الطفل منه، أو إذا كان الأب فقيرًا، يتحمل الشخص المسؤول عن نفقة الطفل هذا الواجب، ويجب على الأب سداد المصروفات بمجرد أن يتمكن من ذلك. • يتم تحديد نفقة الأطفال بناءً على الوضع المالي للأب. • يجب على الأب الغني تغطية جميع الاحتياجات التعليمية لأطفاله. • يتحمل الأب نفقات العلاج الطبي لأطفاله. • تستمر نفقة الفتاة حتى تتزوج، بينما تستمر نفقة الصبي حتى يصل إلى السن الذي يبدأ فيه أقرانه كسب الرزق.”

نسب الطفل: “يُثبت نسب الطفل من الأم بالولادة. ويُثبت نسبه للأب في الحالات التالية: • الزواج بالمرأة. • الإقرار. • الدليل الواضح. • الطرق العلمية التي تثبت النسب من الزواج.”

Resmi Adı: Ürdün Haşimi Krallığı.
Yönetim Şekli: Anayasal Monarşi.
Devlet Başkanı (Kral): Kral II. Abdullah.
Başbakan: Ömer Razzaz
Nüfus: 9,9 Milyon (IMF2018)
Yüzölçümü ( km²): 89.213

Bağımsızlık

1946

Kanunun Adı

Kânûnu’l-Ahvâli’ş-Şahsiyye

Kanun Linki

el-Ahvalu’ş-şahsiyye

Kanunname Tarihi – Tadiller

1927-1947-1951-1976-2001(Tadil)-2010

Yargısal Yapı

Mahkemeler nizamiye mahkemeleri, özel mahkemeler ve şer’i mahkemeler şeklinde üç kısma ayrılmaktadır. Şer’i mahkemeler de müslümanlara yönelik ve gayrı müslimlere yönelik olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

Nişan

Nişanlılık evliliğin talep edilmesi ya da evlenmeye dair verilen bir sözdür. “ne nişanla ne fatiha okumakla, ne mehirden sayılmak üzere herhangi bir şeyin [karşı taraftan] teslim alınması ile ne de bir hediyenin kabulü ile [nikâh akdi kurulmuş olmaz]”. Nişandan dönmek ayrıntılarıyla kanunda açıklanmıştır. İhtiyari olarak ya da ölüm sebebiyle nişanlılığın sona ermesi çerçevesinde konu ayrıntılarıyla açıklanmıştır.

Nikah Engelleri

“1.Nesebi akrabalık sebebiyle; asl ve üstü, fer’ ve aşağısı, ebeveynden biri ya da her ikisinin fürû’u.
2. Sıhrî hısımlık
3. Süt akrabalığı.”

“• Müslüman erkeğin kitabi olmayan kadınla evlenmesi.
• Kadının gayrı müslim bir adamla evlenmesi,
• Müslümanın mürted biri ile evlenmesi,
• Evli bir kadınla evlenmek ya da iddet bekleyen kadının evlenmesi,
• Dörtten fazla kadınla evlenmek.”

Nikahın Rükün ve Şartları

Evlilik akdi bir kadın ve erkek arasında olur. Evlilik icap ve kabul ile kurulur. İcap ve kabul inkah ve tezvic gibi sarih lafizlarla kurulur. Şahitler evlilik akdinin sıhhat şartlarındandır. Evlilik akdi geleceğe izafe edilen ya da gerçekleşmeyecek bir şarta bağlanması ile kurulmaz.

Nikahın Memur Önünde Kıyılması ve Tescili

Erkek evlenmeden mahkemeye giderek evlilik başvurusu yapar. Hakim bu başvuruyu resmi olarak kayıt altına alır. Resmi olarak evlenmeyen taraflar ve bu evlilik akdini gerçekleştiren kişi ve şahitler cezalandırılır. (36. madde) Ürdün Fetva Kurumunun resmi olmayan evlilikler ile ilgili fetva şu şekildedir: Allah Resulün’den (s.a.v) şu hadisler nakledilir: “Velisi olmadan kadının nikah kıyması batıldır, batıldır.”(Tirmizi; Hasen hadis), “Yol gösteren veli ve iki âdil şahit olmadıkça nikah olmaz.”(Taberânî). Hakların korunması için nikahın belgelenmesi, kayıt altına alınması istenir. Nikahın resmi olarak kayıt altına alınmaması Ürdün Ceza Kanununa göre cezalandırılmayı gerekli kılar. Fetva metni için tıklayınız.

Nikahın Tarafları-Velinin Rolü-

Evlilikte veli Ebu Hanife’nin racih görüşüne göre sırasıyla binefsihi asabedir. Taraflar biribirine denk olur ve velilerden birinin erkeğe razı olması uzak olan velilerin itirazını geçersiz kılar. On beş yaşını tamamlamış bakire bir kızın kendisine denk birisiyle evlenmeyi talep etmesi halinde babası tarafından meşru bir sebep olmadan evlenmesine engel olmak istemesi durumunda, hakim tarafından evlenmesine izin verilir. On sekiz yaşını geçmiş dul kadının evliliğinde velisinin onayı şart değildir.

Evlilik Minimum Yaşı

Evlilik yaşı 18 olarak kabul edilmiş olup 15 yaşını tamamlayanlar için hâkim evlilik izni verebilir.

Kocanın Hak ve Görevleri

Karının Hak ve Görevleri

Nafaka Kapsamı

Nafaka yiyecek, kıyafet, mesken, doktor ve emsallerine hizmetçi tayin edilenleri için hizmetçiye şamildir.

Mal Rejimi

Eşlerden her birinin ayrı bir mali zimmeti vardır.

Çok Eşlilik

“Hâkim, evli bir erkeğin ilave bir evlilik için başvurusuna izin vermeden önce şu özellikleri haiz olmasını göz önünde bulundurur:
• Mehir ödemeye güç yetirmesi,
• Kimin nafakasından sorumlu ise bunu ödemeye güç yetirmesinden emin olması gerekmektedir.
• Nişanlı kıza nişanlısının başka biriyle evli olduğunun bildirilmesi gerekir.
• Mahkeme akdi icra ettikten sonra mevcut eşe veya eşlere durumu tebliğ eder.
Madde 37/a, nikâh akdinde kadın üzerine evlenilmemesini şart koşabilir. Madde 75, koca, karısıyla beraber diğer bir karısını her ikisinin de rızası olmadan oturtamaz. Madde 79, birden fazla karısı olan erkek geceleme ve nafaka konularında eşleri arasında adaletli olmak zorundadır”

Boşanmada Yetki (Koca-Mahkeme-Karı)

Koca şuurlu, sorumlu ve muhtar ise talaka ehil olur.

Talak ve Tescil

Erkek talakını ve rici talakını hakim önünde tescil eder. Eğer karısını mahkeme dışında boşar ve bunu tescil ettirmezse bir ay içinde mahkemeye giderek bunu tescil ettirir. Bunları yerine getirmeyen kişiler cezalandırılır. Mahkemenin kadının haberi olmadan gerçekleşen talak ve rici talakı tescil edildikten sonra bir hafta içinde kadına ulaştırması gerekir.

Gaib ve Mefkud

Hakim gaib ya da mefkud kişinin karısının nafaka talep ettiği zamandan itibaren bu kişilere para cezası verir. Koca gaib olur ve nafaka hükmünü yerine getirmeye imkan tanıyan parası da mevcutsa karısına malından nafaka verilir.

Boşanma Sonrası Nafaka

İddet nafakası evlilik nafakası gibidir. Boşanmış kadının eğer evlilik nafakası yoksa iddetin başlangıcından itibaren nafakaya hüküm verilir. Eğer nafakası varsa iddetin bir seneyi aşmamak üzere iddetin bitimine kadar devam eder. (152. Madde)

İddet

Eşi vefat eden kadının (hamile dışında) iddeti birlikte olmuş olsunlar ya da olmasınlar dört ay on gündür. Hamile olmayan kadının vefat dışında iddeti şu şekildedir: Üç hayızdır. Hiç hayız görmeyen ya da hayızdan kesilmiş kadın için ise üç aydır. Mümtedde’t-tuhr olan yani bir iki kez hayız görüp sonra hayız görmeyen kadın dokuz ay bekler.

Mehir

Mehirle ilgili hükümler ayrıntısıyla kanunda yer almıştır.

Hidane

Kanunda uzunca yer alan konulardan biri hidanedir. Anne evlilik devam ederken hadâne konusunda çocuğuna bakmada öncelik sahibidir. Boşandıktan sonra anneden sonra bu hak kadının annesine geçer, sonra sırasıyla babanın annesine, babaya ve mahkemeye geçer. Anne çocuğuna yaşı 15 olana kadar bakmaya devam eder. Anne dışındaki kişiler ise çocuk 10 yaşını tamamlayana kadar bakımını üstlenir. Çocuğa bu yaşlardan sonra rüşde erene kadar bakımını yapan annesinde kalması hususunda bir serbestiyet verilir.

Çocukların Nafakası

“• Çocuğun malı yoksa baba fakir olmadıkça nafakası babasına aittir.
• Baba gaib olup çocuğun nafakasını ondan tahsil etmek mümkün değilse veya baba fakir olursa ve çalışıp para kazanmaya güç yetiriyor ancak kazancı yeterli değilse ya da kazanç sağlayamıyorsa babanın olmaması durumunda çocuğun nafakasından sorumlu olan kişi çocuğun nafaka sorumluluğunu üstlenir. Bu durumda harcadıkları babaya borç olarak yazılır ve döndüğünde ya da imkan bulduğunda ondan geri alınır.
• Çocukların nafakası babanın durumu göz önünde bulundurularak belirlenir.
• Zengin babanın çocukların tüm eğitim ihtiyaçlarını karşılaması gerekir.
• Babanın nafakasından sorumlu olduğu çocuklarının tedavi masraflarını karşılar.
• Malı ya da kazancıyla zengin olmayan kız çocuğun nafakası evlenene kadar devam eder. Erkek çocuğun nafakası ise akranlarının kazanç elde ettiği yaşa kadardır.”

Çocuğun Nesebi

“Çocuğun nesebi doğumla anneye sabit olur. Babaya nisbeti ise şu hallerdedir:
• Kadınla evlenmesi ile,
• ikrar ile
• beyyineyle
• bilimsel yöntemlerle evlilikten olduğuna dair bir yolla”

Kaynaklar

“Alhalalsheh, İbrahim, Ürdün Ahvâl-İ Şahsiyye Kanununun Osmanlı Hukuk-I Âile Kararnamesi İle Mukayesesi, Doktora Tezi.
Aydın, Mehmet Âkif, “”Hukûk-ı Âile Kararnâmesi””, DİA, XVIII, 314-318.
Aydın, Mehmet Âkif, Osmanlı Aile Hukuku, İstanbul, Ocak 2017.
Bostancı, Ahmet, Ürdün Ahvâli Şahsiye (Hukuk-ı Aile) Kanunlarında Osmanlı Tesiri, marife, yıl. 3, say. 2, güz 2003.
Bostancı, Ahmet, “”Ürdün’de Müslümanlara ve Gayri Müslimlere Yönelik Dinî Yargı Sistemi””.
Cin, Halil, İslam ve Osmanlı Hukukunda Evlenme, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları.
Kânûn Rakam (36) li ‘âm 2010 Kânûn u’l-Ahvâli’ş-Şahsiyye.
Kânûn Rakam (61) li ‘âm 1976Kânûn u’l-Ahvâli’ş-Şahsiyye.
Küçüktiryaki, Ahmet Yasin, “”Osmanlı Devletinde Tanzimat Sonrası Aile Hukuku Alanındaki Gelişmeler Ve Hukuk-ı Aile Kararnamesi””, Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2014/2, c. 13, sayı: 26.
Rahîl Muhammed Ğarâyibe, Ahmed Yâsin el-Karâle, “”es-Siyâgatu et-Teşrîğiyye li Kânûn el-Ahvâl eş-Şahsiyye el-Ürdünî Dirâsetün Mukâranetün””, Ulumu’ş-Şeria ve’l-Kânûn, 2016, c. 43, sayı 1.
İsmail Yalçın, “”Günümüz İslam Aile Hukuku Kanunlarında Çok Eşlilik Üzerindeki Sınırlandırmalar””, İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, Cilt / Vol: 6, Sayı/Issue: 3, 2017.”

İngilizce Kitaplar

İslam Aile Hukukuku alanında İngilizce dilinde yapılan kitap türünde çalışmalar. Eksik kitapları yorum bölümünden burada gördüğünüz formatta bildirebilirsiniz. Diğer alanlarda literatür örnekleri için tıklayın.

Books in English on Islamic Family law. You can let us know what is missing by adding a comment below according to the same format seen here. For other types of literature click.

Müellif	Adı	Sene	Yer	Yayınevi	Editör
Elizabeth Brownson	Palestinian women and Muslim family law in the mandate period	2019	Syracuse, NY	Syracuse University Press
Katherine Lemons	Divorcing traditions : Islamic marriage law and the making of Indian secularism	2019	Ithaca, New York	Cornell University Press
Eve Krakowski	Coming of Age in Medieval Egypt : female adolescence, Jewish law, and ordinary culture	2019	Princeton	Princeton University Press,
Nadjma Yassari; Lena-Maria Möller; Marie-Claude Najm	Filiation and the protection of parentless children. Towards a social definition of the family in Muslim jurisdictions.	2019	Den Haag	T.M.C. Asser Press
Jessica Carlisle	Muslim divorce in the Middle East : contesting gender in the contemporary courts	2019	Switzerland	Palgrave Macmillan,
Katherine Lemons	Divorcing traditions : Islamic marriage law and the making of Indian secularism	2019	Ithaca, New York	Cornell University Press
Nahda Younis Shehada	Applied family law in Islamic courts : Shari'a courts in Gaza	2018	London
	CHANGING GOD'S LAW : the dynamics of middle eastern family law.	2018			Edited by Nadjma Yassari
Iris Sportel	Divorce in Transnational Families Marriage, Migration and Family Law	2018		Cham Springer International Publishing Palgrave Macmillan
Zamaneh Mofidi	The common elements in marriage and divorce laws of late Zoroastrian / Sasanian family law and early Muslim jurisprudence in Mesopotamia	2018		California State University
Ziya Us Salam	Till talaq do us part : understanding talaq, triple talaq and khula	2018	Gurgaon	Penguin
Salman Khurshid	Triple talaq : examining faith	2018	New Delhi	Oxford University Press
Shabnam Khan	Triple talaq and Muslim women : critical sociological perspective	2018	Jaipur, Raj., India	Pointer Publishers
müellif adı yok	WORKING WITH MUSLIMS : beyond burqa and triple talaq.	2018		THREE ESSAYS COLLECTIVE
SAUMYA SAXENA	Triple talaq and the public life of personal law in 21st century india.	2018	London	Routledge
	Abolition of triple talaq : the Muslim women (protection of rights on marriage) ordinance, 2018 (7 of 2018)	2018	New Delhi	Maxwell Law, Publishing Company
I Mulla	Commentary on Mohammedan law : most exhaustive, analytical and critical commentary on Muslim sects & sub-sects, nikah, mehr, talaq, guardianship, maintenance, as amended by The Wakf (Amendment) Act, 2013	2018	Allahabad	Sweet&Soft
Samia Bano	Gender and justice in family law disputes : women, mediation, and religious arbitration	2017	Waltham, MA	Brandeis University Press
Mulki Al-Sharmani	Gender justice and legal reform in Egypt : negotiating Muslim family law	2017	Cairo	American University In Cairo Press
Mengia Hong Tschalaer	Muslim women's quest for justice : gender, law and activism in India	2017		Cambridge University Press
Ahron Layish	Women and Islamic Law in a Non-Muslim State : a Study Based on Decisions of the Shari'a Courts in Israel.	2017	Somerset	Taylor and Francis,
Ziba Mir-Hosseini;	Gender and equality in Muslim family law : justice and ethics in the Islamic legal tradition	2017	London	I. B. Tauris
Tone Linn Wærstad	Protecting Muslim minority women's human rights at divorce : application of the protection against discrimination guarantee in Norwegian domestic law, private international law and human rights law	2017	Baden-Baden	Nomos
Farah Deeba Chowdhury	Islam and women's income dowry and law in Bangladesh	2017	London	Routledge
W H Khan; Ashish Malhotra;	Supreme Court verdict on talaq - talaq - talaq : a compilation of complete judgments alongwith Muslim laws	2017	Allahabad	Malhotra Law House
Farah Naqvi; Sadbhavna Trust,	Working with Muslims : beyond Burqa and triple talaq : stories of development and everyday citizenship in India	2017	Gurgaon, Haryana, India	Three Essays Collective
Dinshah Fardunji Mulla	Mulla principles of Mahomedan law : incorporating the recent triple talaq judgment along with relevant extracts	2017	Gurgaon, Haryana, India	Lexis Nexis,
Yunis Khushi	ISIS in Pakistan and the Concept of Jihad bil Nikah An indepth analysis of violent activities of ISIS	2017		Saarbrücken Scholars' Press
Ghazala Hassan Qadri	A Muslim woman's right to a khulʿ in Pakistan : marital relief or marital pain?	2017	Great Britain	University of Birmingham
Nadjma Yassari; Lena-Maria Möller; Imen Gallala-Arndt;	Parental care and the best interests of the child in Muslim countries	2017	The Hague, The Netherlands : Asser Press ; Berlin, Germany	Springer
Aslı Çetintaş	Women and family in Istanbul through the eyes of European travellers and ambassadors in the 16 and 17 centuries	2016			yl tezi İstanbul Üniversitesi
Elham Manea	Women and shari'a law : the impact of legal pluralism in the UK	2016	London	I.B.Tauris
Sayyid Fadhel Hosseini Milani; Amar Hegedüs	Islamic Family Law	2016	London	Islam in English Press
müellif adı yok	Adjudicating family law in Muslim courts	2016	London	Routledge	edited by Elisa Giunchi
	Muslim family law in Western courts	2016	London	Routledge	edited by Elisa Giunchi
Esther van Eijk	Family law in Syria : patriarchy, pluralism and personal status codes	2016	London	I. B. Tauris
Andrea Büchler	Islamic Law in Europe? : Legal Pluralism and its Limits in European Family Laws.	2016	London	Taylor and Francis
Najibah Mohd Zin	Islamic family law in Malaysia	2016	Subang Jaya, Selangor	Sweet & Maxwell/Thomson Reuters
Abdel R Omran	Family planning in the legacy of Islam	2016	London	Routledge
Sulaiman Dorloh	The code of muslim family law and law of inheritance, 1946 : a critical study on divorce and related provisions as applied in the four sourhern provinces of Thailand	2016		UNISSA Press,
Ain Husna binti Mohd Arshad	Towards the establishment of family courts in Malaysia	2016	Gombak, Selangor	Ahmad Ibrahim Kulliyyah of Laws, International Islamic University Malaysia
Ann Laquer Estin	International family law	2016	Y.Y.	Edward Elgar Publishing
Marai Boauod	The Making of Modern Egypt : the Egyptian Ulama as Custodians of Change and Guardians of Muslim Culture	2016	Portland	Portland State University	tez
Jalīsah Sult̤ānah Yásīn	An overview of family laws in Islam	2016	Hyderabad	Tafheem-e-Shariat Committee for Women
Vishal Vora	The Islamic marriage conundrum : register or recognize? The legal consequences of the nikah in England and Wales	2016			tez
Prakash Shah; Marie-Claire Foblets; Mathias Rohe	Family, religion and law : cultural encounters in Europe	2016	London	routledge
Tanya Walker	Shariʿa Councils and Muslim Women in Britain : Rethinking the Role of Power and Authority.	2016	Boston	Brill
Nivine Hussein El Sayed Samaha; Mohamed Serag	Khulʻ in Egypt between theory and practice : a critical analysis for Khulʻ implementation	2016	Cairo	American University of Cairo
Marianne Bøe	Family law in contemporary Iran : women's rights activism and Shari'a	2015	London	I. B. Tauris
Elke E Stockreiter	Islamic law, gender, and social change in post-abolition Zanzibar	2015	Cambridge	Cambridge University Press
Orwah Dwairi	Determining the minimum legal age for marriage in Islamic Fiqh with a focus on its impact on young married women's rights : a case study of Family Law No 36 of 2010 in Jordan	2015		University of Aberdeen
R D Grillo	Muslim families, politics and the law : a legal industry in multicultural Britain	2015		Ashgate
Kenneth M Cuno	Modernizing marriage : family, ideology, and law in nineteenth and early twentieth century Egypt	2015	Syracuse	Syracuse University Press
Stijn Cornelis van Huis; J M Otto	Islamic courts and women's divorce rights in Indonesia : the cases of Cianjur and Bulukumba	2015	Nederland	Uitgever niet vastgesteld
Ziba Mir-Hosseini; Mulki Al-Sharmani; Jana Rumminger;	Men in charge? : rethinking authority in Muslim legal tradition	2015	London	Oneworld
Stijn Cornelis van Huis; J M Otto	Islamic courts and women's divorce rights in Indonesia : the cases of Cianjur and Bulukumba	2015	Nederland		tez
Sayed Sikandar Shah Haneef	Biomedical issues in islamic family law.	2015	Selangor	Thinker's Library Sdn. Bhd.
Rafeah @ Rapengah Saidon	Good Governance in Marriage from Islamic Family Law perspective with special reference to Malaysia	2015	Kuala Lumpur	International Islamic University Malaysia
Gushairi bin H. Sarkawi.	The status of nasab and the rights of children born out of wedlock and children from unregistered marriages in Indonesia : a comparative study with the law in Malaysia	2015	Kuala Lumpur	International Islamic University Malaysia	tez
Smail Akakba	Matrimonial offences under the Algerian law : an apparaisal	2015	Kuala Lumpur	International Islamic University Malaysia
Pauline Kruiniger	Islamic divorces in Europe : bridging the gap between European and Islamic legal orders	2015	The Hague	Eleven International Publishing
Maakie Voorhoeve	Gender and divorce law in North Africa : Sharia, custom and the personal status code in Tunisia	2014	London	I. B. Tauris
Ghena Krayem	Islamic family law in Australia : to recognise or not to recognise	2014		Carlton, Victoria : Melbourne University Publishing
E I Nwogugu	Family law in Nigeria	2014
Siumi Maria Tam	Gender and family in East Asia	2014	London	Routledge
Hosseini, Fatemeh	Zoned Desires: Prostitution, Family Politics, and Sexual Ideology in 20th Century Iran	2014			tez
Abdul Haseeb Ansari;	Critical issues in women's right in Islam	2014	New Delhi	Serials Publications
Ariane Marion	Family Law and Women's Rights in Morocco : Family Law, Islamic Traditions, and Women's Human Rights in Morocco	2014	Saarbrücken	LAP LAMBERT Academic Publishing,
Jasmine Moussa	Competing Fundamentalisms and Egyptian Women's Family Rights : International Law and the Reform of Sharī'a-derived Legislation.	2014	Leiden	Brill
Khalid Rahman; Nadeem Farhat;	Legislation on women & family in Pakistan	2014	Islamabad	IPS Press
Kauser Edappagath	Divorce and gender equity in Muslim personal law of India	2014	Gurgaon, Haryana, India	Lexis Nexis,
Khalid Sindawi	Temporary Marriage in Sunni and Shiite Islam : A Comparative Study.	2014	Wiesbaden	Harrassowitz Verlag
Shahla Haeri	Law of desire : temporary marriage in Shi'i Iran	2014	syracuse, NY	syracuse University Press
Edward Westermarck	Marriage Ceremonies in Morocco (Routledge Revivals).	2014	Oxon	Routledge
Sara Rizkallah	Khul in Egypt	2014	Saarbrücken	LAP LAMBERT Academic Publishing
Khalid Sindawi	Temporary marriage in Sunni and Shi'ite Islam : a comparative study	2013	Wiesbaden	Harrassowitz
Abdullah Saeed; Helen McCue	Muslim Women and Australian and Islamic Family Law	2013	Melbourne	Melbourne University Publishing
Rajnaara C Akhtar	British muslims and transformative processes of the Islamic legal traditions : negotiating law, culture and religion with specific reference to Islamic family law and faith based alternative dispute resolution.	2013		University of Warvick	tez
Lena Larsen	Gender and equality in Muslim family law : justice and ethics in the Islamic legal process	2013	London	Tauris
Danish Yusuf	Islamic law and divorce	2013	New Delhi	Random Publications
Maurits Berger;	Applying Sharia in the West : facts, fears and the future of Islamic rules on family relations in the West	2013	Leiden	Leiden University Press
Salma Elkadi Abugideiri; Mohamed Hag Magid	Before you tie the knot : a guide for couples	2013	Sterling, Virginia
Ghulam Tahir	Islamic law and family	2013	New Delhi	Random Publications
Andrea Büchler; Christina Schlatter	Marriage age in Islamic and contemporary Muslim family law : a comparative survey	2013	Zürich	Center for Islamic and Middle Eastern Legal Studies,
Lubna Tarabey	Family law in Lebanon : marriage and divorce among the Druze	2013	London	I. B. Tauris
Oslo Coalition on Freedom of Religion or Belief	Justice through equality : building religious knowledge for legal reform in muslim family laws : a report on the Oslo Coalition's Muslim Family Law project	2013	Oslo, Norwey	Norwegian Center for Human Right
Rafidah Binti Mohamad Cusairi	The application of Islamic Shari'ah to the Muslim minority living in the UK : a comparative study on family mediation between English law and faith-based med-arb at Shari'ah councils.	2013	Great Britain	Glasgow Caledonian University
	Family law in Islam: divorce, marriage and women in the muslim world.	2012	London	I. B. Tauris	edited by Maaike Voorhoeve
	Debating sharia : Islam, gender politics, and family law arbitration	2012	Toronto	University of Toronto Press	edited by Anna Korteweg, Jennifer A. Selby
Yossef Rapoport	Marriage and divorce in the Muslim Near East : 1250-1517	2012		Princeton University Press UMI	Doktora tezi
Camille L Wolpe	State-building, Systemic Shocks and Family Law in the Middle East and North Africa	2012		Georgia State University
Hussein Ali Agrama	Questioning secularism : Islam, sovereignty, and the rule of law in modern Egypt	2012	Chicago	The University of Chicago Press
Julie Macfarlane	Islamic divorce in North America : a Shari'a path in a secular society	2012	New York, Oxforf	Oxford University Press
Satyel Larson	Bearing Knowledge : Law, Reproduction and the Female Body in Modern Morocco, 1912-Present	2012	Berkeley		tez
Zahra Tizro	Domestic violence in Iran : women, marriage and Islam	2012	New York	routledge
Nadia Sonneveld	Khulʻ divorce in Egypt : public debates, judicial practices, and everyday life	2012	Cairo	The American University in Cairo Press
Samia Bano	Muslim women and Shariah councils : Transcending the boundaries of community and law	2012		Basingstoke, Palgrave Macmillan
Fatahillah Abdul Syukur	Court-annexed mediation for settling family disputes in Indonesia	2012		University of South Australia	tez
Nurhidayah Muhammad Hashim	Towards a fairer system in awarding maintenance for children after divorce : a study of the assessment process in the Syariah courts in Malaysia	2012		University of Melbourne
Rubya Mehdi; Werner Menski; Jørgen S Nielsen;	Interpreting divorce laws in islam	2012	Copenhagen	DJØF
Ghazzālī; Muhtar Holland	The proper conduct of marriage in Islām	2012	Kuala Lumpur	Dar al Wahi
Alī Riz̤ā Naqvī	Shīʻa marriage law	2012	Islamabad	Islamic Research Institute
S Mohee	Young British South Asian Muslim women : identities and marriage.	2012	London	University College	tez
Frances S. Hasso	Consuming desires : family crisis and the state in the Middle East	2011	Cairo	The American University in Cairo Press
	Muslim marriages in South Africa: from constitution to legislation : papers presented at Muslim marriages Workshop saturday 22 May 2010 Capetonian Hotel	2011	Cape Town	University of Cape Town	editor Abdulkader Tayob
Karen M. Kern	Imperial citizen : marriage and citizenship in the Ottoman frontier provinces of Iraq	2011	Syracuse, N.Y	Syracuse University Press
Jane Mair; E Örücü	Islamic family law and justice for Muslim women	2011	Cambridge
Alamgir Muhammad Serajuddin	Muslim family law, secular courts and Muslim women of South Asia : a study in judicial activism	2011	Oxford	Oxford University Press
Muhammad Moinuddin Khan;	Islamic law and family	2011	New Delhi	Discovery
Margot Badran;	Gender and Islam in Africa : rights, sexuality, and law	2011	Washington, D.C.	Woodrow Wilson Center Press
Rubya Mehdi; Jørgen S Nielsen	Embedding Mahr (Islamic Dower) in the European legal system	2011	Copenhagen	DJØF Pub.
Gopika Solanki	Adjudication in religious family laws : cultural accommodation, legal pluralism, and gender equality in India	2011	Cambridge	Cambridge University Press
Jay Sekulow	Shariah in America : Islamic Shariah's threat to American liberty	2011	Washington, D.C	American Center for Law and Justice
Zakia Salime	Between feminism and Islam : human rights and Sharia law in Morocco	2011	Minneapolis	University of Minnesota Press,
Taymaz Garadjalou	Khul' in Imāmī Law : Women's Prerogative in Divorce and the Moral Order of the Jurists	2011	Montreal	Concordia University
Muhammad Moinuddin Khan	Islamic law and family	2011	New Delhi	Discovery Pub
Nina Nurmila	Women, Islam and everyday life : renegotiating polygamy in Indonesia	2011	London	Routledge
Abed Awad;	International family law : Islamic law & culture in American courts	2011	Des Moines	Iowa State Bar Association
Badruddin Ibrahim.; Azizah Mohamad.	The child's right to maintenance : the extent of the family's responsibilities in Islamic law and according to the family law provisions of Muslim Countries	2011
Anahita Shahrokhi	The right to equality in divorce according to Iran family law : Sharia, Iran and international law	2011	Saarbrücken	LAP Lambert Academic,
Ghena Krayem;	To recognise or not to recognise, that is NOT the question : family law and the Muslim community in Australia	2011			tez
Waheeda Amien	A consideration of the conflict between women's right to equality and freedom of religion when Muslim family law is assimilated, accommodated or integrated into multicultural constitutional jurisdictions	2011			tez
Anwar Beg Khan	Shariyah, justics and islamic law : sources of islamic law, Qadi, Fiqah, family, relationship, marriage, Iddah, talaq, Khullah, Iddah maintenance and others	2011		Verlag nicht ermittelbar
Jasmine Moussa	Competing Fundamentalisms and Egyptian Women's Family Rights: International Law and the Reform of Shari'a-derived Legislation (Brill's Arab and Islamic Laws Series)	2011		Brill Academic Publishers
Mulki Al-Sharmani;	Islamic feminism and reforming Muslim family laws	2011	Florence	European University Institute
Nadhilah Binti A. Kadir	Foster care : concepts and provisions of the law in Malaysia	2011	Kuala Lumpur	International Islamic University Malaysia	tez
Hina Hafeezullah Ishaq	New Muslim family laws : amendments and case laws up-to 2011	2011	Lahore	Punjab Law Book House
National Commission on the Status of Women	Review of Muslim family laws for the National Commission on the Status of Women.	2011	Islamabad	National Commission on the Status of Women
Anwar Beg Khan	Shariyah, justics and islamic law : sources of islamic law, Qadi, Fiqah, family, relationship, marriage, Iddah, talaq, Khullah, Iddah maintenance and others	2011			TEz
Maufur Juhri	Brokered marriage : a case study of informal marriage (nikah sirri) in East Java, Indonesia	2011	Saarbrucken, Germany	Lambert Academic Publishing
Abdul Aziz Muhammad Azzam; Abdul Wahhab Sayyed Hawwas	Fiqh munakahat : khitbah, nikah dan talak	2011	Jakarta	Amzah
Taymaz Garadjalou	Khul' in Imāmī Law : Women's Prerogative in Divorce and the Moral Order of the Jurists	2011	Montréal, Québec]	Concordia University
Seidu Yaw Opoku	Marriage in Islam	2011		Kumasi Ghana Muslim Mission
T. M. Lemos	Marriage gifts and social change in Ancient Palestine 1200 BCE to 200 CE.	2010	New York	Cambridge University
Raffia Arshad	Islamic Family Law	2010	London	Sweet & Maxwell
Carria S Konold	Shari'ah and the secular state : popular support for and opposition to Islamic family law in Senegal	2010			tez
S R Myneni	Muslim law & other personal laws : family law-II	2010	Hyderabad	Asia Law House
Sa'odah Binti Ahmad	The effectiveness of mediation and sulh in resolving family disputes : a study of parties' satisfaction with sulh in the state of Selangor	2010	Gombak, Selangor	Kulliyyah of Laws, International Islamic University Malaysia
Nasser Hamid	Islamic family law : case & materials	2010		Subang Indah, Petaling Jaya, Selangor Gavel Publ
Martha Bailey; Amy Kaufman,	Polygamy in the monogamous world : multicultural challenges for Western law and policy	2010	Santa Barbara, Calif	PRAEGER
John R Bowen	Can Islam be French? : pluralism and pragmatism in a secularist state	2010	Princeton	Princeton University Press,
Jacqueline Murray;	Love, marriage, and family in the Middle Ages : a reader	2010	Toronto, Ont.	University of Toronto
Liaqat Ali Butt; Muhammad Irfan-ul-Haq	Comprehensive & exhaustive commentary on manual of family laws in Pakistan : amendments and case law up-to-date	2010	Lahore	Eastern Law Book House
John E Selser; vd.	The impact of religion and culture on divorce : 2010 seminar material	2010	New Brunswick	New Jersey Institute for Continuing Legal Education
Kecia Ali	Marriage and slavery in early Islam	2010	Cambridge	Harvard University Press
Pascale Fournier	Muslim marriage in Western courts : lost in transplantation	2010	Farnham, Surrey, England ; Burlington, VT	Ashgate
	Muslim-non-muslim marriage : political and cultural contestations in southeast Asia	2009	Singapore	Institute of Southeast Asian Studies	edited by Gavin W. Jones, Chee Heng Leng, Maznah Mohamad.
	Dowry : bridging the GAP between theory and practice	2009	London	Zed Books	edited by Tamsin Bradley, Emma Tomalin, Mangala Subramaniam
Fouz Abdel Had	Islamic legislative drafting methodology for women's equality rights in Palestine : using codification to replace the wife's obedience obligation by full equality in the family law	2009		Ann Arbor (Mich.)
Taslima Monsoor; Raihanah Abdullah	Gender equity: Islamic family law and women : a research from Malaysia and Bangladesh	2009		British Council
Kamala Bhaie	Family law in Malaysia	2009
Zainah Anwar.; Musawah (Organization);	Home truths : a global report on equality in the Muslim family	2009	Petaling Jaya	Musawah, Sisters in Islam (SIS Forum Malaysia)
Muslihah Binti Hasbullah @ Abdullah	A Socio-legal study on financial rights of Muslim divorced women and its effect on family welfare	2009	Gombak, Selangor	Ahmad Ibrahim Kulliyyah of Laws, International Islamic University Malaysia,
müellif adı yok	Muslim-non-Muslim marriage : political and cultural contestations in Southeast Asia	2009	Singapore	Institute of Southeast Asian Studies
Muhammad Tahir Mansoori	Family law in Islam : theory and application	2009	Islamabad	Internat. Islamic Univ
Lesala L Mofokeng	Legal pluralism in South Africa aspects of African customary, Muslim and Hindu family law	2009	Hatfield	Pretoria Van Schaik
Richard Peel	Piety and politics : political opportunity structure and the role of the 'ulama in family law reform in Morocco and Tunisia	2009			tez
Mohamed Rida Beshir	Family leadership (qawamah) : an obligation to fulfill not an excuse to abuse	2009	Beltsville, MD	Amana Publications
Asma Jahangir	Comprehensive & exhaustive commentary on manual of family laws in Pakistan : amendments and case law up-to-date	2009	Lahore	Civil & Criminal Law Publications
Zainah Anwar.;	Wanted : equality and justice in the Muslim family	2009	Selangor	Musawah
Yasmin Masidi.	Are Muslim men allowed to beat their wives?	2009	Petaling Jaya	Sisters in Islam
Judith E. Tucker	Women, family, and gender in Islamic law	2008	Cambridge	Cambridge University
Harriet Becher.	Family practices in South Asian Muslim families : parenting in a multi-faith Britain	2008	Hampshire	Palgrave Macmillan
	The Islamic marriage contract : case studies in Islamic family law	2008	Cambridge	Harvard University	edited by Asifa Quaraishi, Frank E. Vogel
Maha A Z Yamani	Polygamy and law in contemporary Saudi Arabia	2008		Ithaca Press
Paras Diwan; Peeyushi Diwan	Family law : Hindus, Muslims, Christians, Parsis and Jews	2008	Faridabad (Haryana)	Allahabad Law Agency
Hammudah 'Abd al-'Ati	The family structure in Islam	2008	Petaling Jaya	The Other Press
Anne Saris; Jean-Mathieu Potvin	Shar'ia in Canada family dispute resolution among Muslim minorities in the West : analysis of a case study of Muslim women, religious counselors and civil actors in Montreal	2008	Ottawa, Ont.	Metropolis Canada]
Kathryn M Yount; Hoda Rashad	Family in the Middle East : Ideational change in Egypt, Iran and Tunisia.	2008	Hoboken	Taylor & Francis
Adeleke Dirisu Ajijola	The concept of family in Islam	2008	New Delhi	Adam Publishers & Distributors
Adeleke Dirisu Ajijola	The concept of family in Islam	2008	New Delhi	Adam Publishers & Distributors,
David Hodson; Nadine Finch; Katharine Landells; Nazia Rashid	A practical guide to international family law	2008	Bristol	Family Law
Maznah Mohamad	Islam and family legal contests in Malaysia : hegemonizing ethnic over gender and civil rights	2008	Singapore	Asia Research Institute, National University of Singapore,
Khalid Mohamed Al-Azri	Development, culture and the dilemma of equality in 'modern' Omani society : the practice of Kafa'a in marriage and Talaq	2008			tez
	American religions and the family : how faith traditions cope with modernization and democracy	2007	New York	Columbia University Press
Lynn Welchman.	Women and Muslim family laws in Arab states : a comparative overview of textual development and advocacy	2007	Amsterdam	Amsterdam University
Arif Ali Khan; M H Syed, Dr.	Family law in Islam	2007	New Delhi	Pentagon Press
Orzala Ashraf Nemat	Comparative analysis of family law in the context of Islam : roundtable conference : report	2007	Kabul, Afghanistan	Heinrich Böll Foundation
Larry Resnick	Family dispute arbitration and Sharia law	2007	Vancouver, B.C	British Columbia Civil Liberties Association.
Sevak Manjikian	Islamic law in Canada : marriage and divorce	2007	Montreal	McGill University Libraries,
Valentine M Moghadam	From patriarchy to empowerment : women's participation, movements, and rights in the Middle East, North Africa, and South Asia	2007	Syracuse, NY	Syracuse University Press
Johan Meeusen	International family law for the European Union	2007	Antwerpen : Intersentia ; Holmes Beach, Fla.	Distribution for North America [by] Gaunt,
Irene Schneider	Recent developments in Afghan family law : research aspects	2007
Omar Shanin	The Muslim family in Western society : a study in Islamic law	2007	South Bend	Cloverdale Books,
Minnaa Nafiz;	The status of women in Maldives : with special reference to the Family Law Act 2001	2007	Gombak, Selangor	International Islamic University Malaysia
Manjikian, Sevak	Islamic law in Canada : marriage and divorce	2007		mcGill University Libraries,
Washington and Lee University. School of Law.;	Symposium : gender relevant legislative change in Muslim and non-Muslim countries.	2007	Lexington	Washington and Lee University School of Law
MAUFUR; Prof.Dr. Irwan Abdullah	The Logic of Nikah Siri A Case Study of The Brokered Nikah Sirri in Rembang, Pasuruan, East Java	2007	Yogyakarta	Universitas Gadjah Mada
Mida R Zantout	Khul' : between past and present.	2007	Ottawa, Ont.	Library and Archives Canada	tez
Khurshid Ahmad	Family life in Islam	2007	Markfield	Islamic Foundation : [distributor] Central Books Ltd,
Iris Agmon	Family & court : legal culture and modernity in late Ottoman Palestine.	2006	New York	Syracuse University
	Encyclopedia of women and Islamic cultures : family, body, sexuality and health	2006	Leiden	Brill	general editor Suad Joseph ; associate editors Afsaneh Najmabadi, Julie Peteet, Seteney Shami, Jacqueline Siapno, Jane I. Smith
Müellif adı yok	Sex, marriage, family in world religions	2006	New York	Columbia University	edited by Don S. Browning, M. Christian Green, John Witte
Hisako Nakamura	Conditional divorce in Indonesia	2006	Cambridge	Islamic Legal Studies Program
Nuraisyah Chua Abdullah	Family law for non-Muslims in Malaysia	2006		International Law Book Services
K N Ahmed	The Muslim law of divorce	2006	New Delhi	Kitab Bhavan
Women Living Under Muslim Laws (Organization	Knowing our rights : women, family, laws and customs in the Muslim world	2006	New Delhi	Zubaan
L Clarke; P Cross	Muslim & Canadian family laws : a comparative primer	2006	Toronto, Ont.	Canadian Council of Muslim Women,
	One hundred steps, one hundred provisions : for an egalitarian codification of family and personal status laws in the Maghreb	2006	London	Women Living Under Muslim Laws,	Collectif 95 Maghreb égalité.; Women Living Under Muslim Laws (Organization);
Nahda Shehada	Islamic family law contested	2006		Jusletter
Naoko Kuwahara	Comparative study on divorce laws under the law reform (marriage and divorce Act 1976) and Islamic family law : transition from divorce based on fault to non-fault ground	2006			tez
International Solidarity Network	Knowing our rights : women, family, laws and customs in the Muslim world : Women Living Under Muslim Laws = Femmes Sous Lois Musulmanes	2006	London	WLUML
Abd Ali Khaffaf vd.	Polygamy & its effects on the family and society in Yemen	2006	Aden	University of Aden
Leila	Married by force	2006	London	Piatkus
Don S Browning; M Christian Green; John Witte	Sex, Marriage, and Family in World Religions	2006	New York	Columbia University Press
Maha Sardar	Ignorance, arrogance or simple complacency? : an analysis of muslim views of nikah without registration	2006	London	SOAS
	Family transformed : religion, values and society in American life	2005	Washington, D.C.	Georgetown University Press	editors Steven M. Tipton, John Witte
	Encyclopedia of women and Islamic cultures : family, law and politics	2005	Leiden	Brill	general editor Suad Joseph ; associate editors Afsaneh Najmabadi, Julie Peteet, Seteney Shami, Jacqueline Siapno, Jane I. Smith
Yossef Rapoport	Marriage, money and divorce in Medieval Islamic society	2005	Cambridge	Cambridge University
Joko Mirwan Muslimin	Islamic law and social change : a comparative study of the institutionalization and codification of islamic family law in the nation-states Egypt and Indonesia (1950-1995)	2005			tez
Allie Haroun Sheik	Islamic principles on family planning	2005	New Delhi	Adam Publishers and Distributors
Maurits Berger	Sharia and public policy in Egyptian family law	2005	Netherlands	Ulrik Huber Instituut.
Nahda Younis Shehada	Justice without drama : enacting family law in Gaza City Sharīʻa Court	2005	Maastricht	Shaker Publishing
ʻAbd Allāh Aḥmad Naʻīm; Rohit Chopra	Inter-religious marriages among Muslims : negotiating religious and social identity in family and community	2005	New Delhi	Global Media Publications
Obaidul Huq Chowdhury	The hand book of Muslim family laws.	2005	Dhaka	Dhaka Law Reports
Muhammadzakee Cheha	The Administrative problems of Islamic family law and inheritance in Thailand	2005	Gombak, Selangor	International Islamic University Malaysia,	tez
Woodrow Wilson	Best practices : progressive family laws in Muslim countries.	2005	washington, D.C	Woodrow Wilson International Center for Scholars, Middle East Program
Katayoun Alidadi	The western judicial answer to Islamic talaq : peeking through the gate of conflict of laws in the U.S. and Belgium	2005			TEZ
Akhtar Sherazi; Safdar Agha	The Qur'anic concept of Nikah (wedlock) versus religious prostitution	2005	Richmond Hill, Ont	Qur'anic Education and Research
Naimah binti Talib.	Elektronik sistem nikah, cerai dan rujuk (e-SINAR) web - based islamic family and marriage managemenr system	2005	Kota Samarahan	Universiti Malaysia Sarawak
Abu Ameenah Bilaal Philips; Jameelah Jones	Polygamy in Islam = تعدد الزوجات في الاسلام /	2005	Riyadh	International Islamic Publishing House,
Alaeddin Kharofa	Islamic family law : a comparative study with other religions	2004		International Law Book Services
Nuraisyah Chua Abdullah	Conversion to Islam : effect on status of marriages and ancillary reliefs	2004	Petaling Jaya :	International Law Book Services,
Zaleha Kamaruddin	Islamic family law : new challenges in the 21st century	2004	Kuala Lumpur	International Islamic University Malaysia
Awang Jahmari Awang Jumaidi.	An analysis of domestic violence and abuse of a family member in muslim family in Bintulu inrelations to the Sarawak islamic family law ordinance 1991	2004			tez
Anna Würth	Women's rights in the Arab world : overview of the status of women in family law with special reference to the influence of Islamic factors	2004	Eschborn
Lynn Welchman	Women's rights and Islamic family law : perspectives on reform	2004	New York	Zed Books
Natasha Bakht	Family arbitration using Sharia law : examining Ontario's Arbitration Act and its impact on women	2004	Ottowa	The Associatio n
Jürgen Basedow; Nadjma Yassari;	Iranian family and succession laws and their application in German courts	2004	Tübingen	Mohr Siebeck
Shujaat Husain	Family life under Islam	2004	New Delhi	Anmol Pubications
AlaʼEddin Kharofa	Islamic family law : a comparative study with other religions	2004		Petaling Jaya International Law Book Services
Mohamed Nasheed Adam	A critique on the concept of Talaq under the Maldivian family law	2004	Gombak, Selangor	Mohamed Nasheed Adam	tez
Ahmed Y Atawi	The application of family law in the Bahraini Courts and the need for codification	2004	Wales	University of Wales
Abdul Baasit Abdul Aziz	Muslim family law in Ghana : resolving the paradoxes of its integration within a liberal legal regime	2004			tez
Jibrin Ibrahim	Sharia penal and family laws in Nigeria and in the Muslim world : rights based approach	2004	Nigeria	GLOBAL Rights
Syed Abul ʻAla Maudoodi	The laws of marriage and divorce in Islam	2003	Kuwait	Islamic Book Publishers,
Müellif adı yok	Family history in the Middle East : household, property and gender	2003	Albany	State University of New York,	edited by Beshara Doumani
Helen A. Regis	Fulbe voices : marriage Islam and medicine in Northern Cameroon	2003	Boulder	Westview Press
Noriani Nik Badli Shah, Nik.	Islamic family law and justice for Muslim women	2003		Petaling Jaya, Selangor : Sisters in Islam,
John R Bowen	Islam, law, and equality in Indonesia : an anthropology of public reasoning	2003	Cambridge	Cambridge University Press
Leslie P Peirce	Morality tales : law and gender in the Ottoman court of Aintab	2003	Berkeley	University of California Press
Imtiaz Ahmad;	Divorce and remarriage among Muslims in India	2003	New Delhi	Manohar Publications
Nik Noraini Nik Badlishah	Islamic family law and justice for muslim women	2003	Selangor	Sisters in Law
Govind Kaur Shreen Grewal	A separate system of family law for New Zealand Muslims	2003			tez
Tammy Michelle Hagins	To dwell among them : understanding and reaching the Muslim family	2003			tez
Ziba Mir-Hosseini;	The setting : courts, marital disputes and marriage.	2003
Joy Ezeilo	Divorce (Talaq) according to Islamic law	2003	Enugu State	Women's Aid Collective (WACOL
Pernille Sørensen;	Semanya and Nikah : marriage contracts and marital contradictions in North Wollo, Ethiopia	2003	Copenhagen	DIIS
Müellif adı yok	Islamic family law in a changing world : a global resource book	2002	London	Zed Books	edited by Abdullahi A. an-Na’im
Kecia Ali	Money, sex and power the contractual nature of marriage in Islamic jurisprudence of the formative period	2002		Duke University	Doktora tezi
A K Toffar;	Islamic marriages and related matters	2002	Surwell, Western Cape, South Africa]	Institute of Islamic Sharia̓h Studies,
A H Mehryar	Islam and family planning : the Shiite perspective	2002	Tehran, Iran	Ministry of Science, Research & Technology, Population Studies and Research Center for Asia and the Pacific
Mīrān̲ Malik;	Select ruling on family cases : nikah-marriage-divorce suit for restitution of conjugal rights ...	2002	Rawalpindi	Malik Publications & Law Book House
Sen McGlinn	Family law in Iran	2002
Nora Abdul Hak	Islamic arbitration (Tahkim) and mediation in resolving family disputes : a comparative study under Malaysian and English Law	2002	Glasgow	Glasgow Caledonian University
Mīrān̲ Malik	Select ruling on family cases : nikah-marriage-divorce suit for restitution of conjugal rights ...	2002	Rawalpindi	Malik Publications & Law Book House
Nadia Sonneveld	Reinvention of sharîʻa in Egypt : the khulʻ law of 2000 which granted women the right to unilateral divorce	2002	s.ı.	s.n.
Ahmad Hussein Sakr	Matrimonial education in Islam	2002	New Delhi	Islamic Book Services
John L. Esposito, Natana J. DeLong-Bas	Women in muslim family law	2001	New York	Syracuse University Press
Zaleha Kamaruddin	Islamic family law issues 2000	2001	Kuala Lumpur	International Islamic University Malaysia
M Charrad	States and women's rights : the making of postcolonial Tunisia, Algeria, and Morocco	2001	Berkeley	University of California Press
Lama Abu-Odeh	Modernizing muslim family law : the case of Egypt	2001		University of Toronto
Khurram Baig	The comparative study of Islamic family laws and New Zealand family laws	2001			tez
Muhammad Ullah	Woman in Islamic sharia : laws of marriage and divorce	2001	New Delhi	Islamic Book Services
David S. Pearl	Islamic family law and its reception by the courts in England	2000	Cambridge	Harvard Law School,
Ziba Mir-Hosseini	Marriage on trial : Islamic family law in Iran and Morocco	2000	London	I. B. Tauris
Lynn Welchman	Beyond the code : Muslim family law and the shari'a judiciary in the Palestinian West Bank	2000	Leiden	Kluwer Law International
Shirkat Gah.	Women's rights in Muslim Family Law in Pakistan : 45 years of recommendations vs. the FSC judgement (January 2000)	2000	Lahore	Shirkat Gah
Muhammad al-Jibaly	The Muslim family	2000	Arlington, Tex.	Al-Kitaab & as-Sunnah,
Savitri Goonesekere; Muslim Mātar Ārāycci Ceyal Mun̲n̲aṇi.	Muslim personal law in Sri Lanka : some aspects of the law on family relations	2000	Colombo	Muslim Women's Research and Action Forum
Hazem Aly	The principle of equality in family law in the Arab Rebublic of Egypt	2000			tez
Mohammad Rizal Abidin	Maintenance: providing for the child under Islamic Law. [Chapter].	2000		Islamic Family Law issues
Tahir Amin Chaudhary	Muslim family laws	2000	Lahore	Pakistan Legal Publications
Abdur Rauf Sakhrawi, Mufti.; M M S Azam	Abuse of Talaq	2000	Delhi	Rightway Publication
Maxine Long	The family encyclopedia of medicine and health.	1999	London	Robinson	foreword by James le Fanu
Ruqayyah Waris Maqsood	The Muslim marriage guide	1999	London	The Quilliam Press
Karen M. Kern	The prohibition of sunni-shi’i marriages in the Ottoman Empire a study of ideologies	1999	New York	Columbia University
Ebu Rıdvan M. Sadık Vicdani	Why did the Prophet Muhammed contract multiple marriages	1999	Ankara	Publications of the Presidency of Religious Affairs
Rehana Sikri	Women in Islamic culture and society : a study of family, feminism and franchise	1999	New Delhi	Kanishka Publishers Distributors
Chulani Kodikara;	Muslim family law in Sri Lanka : theory, practice, and issues of concern to women	1999	Colombo	Muslim Women's Research and Action Forum
Naveed Abbas	Select ruling : on family laws in Pakistan	1999	Lahore	Kausar Bros
Douglas Mathew Toto	Islamic family life and the rights [i.e. the rights of] women and children	1999			tez
Noor Aisha Abdul Rahman.	The Syariah Court and the administration of the Muslim law on divorce in Singapore	1999			tez
Miran Malik	Select rulings on family cases : talaq, dowery, maintenance, dissolution of marriage, etc.	1999	Rawalpindi	Malik Publications & Law Book House
David Pearl, Werner Menski	Muslim Family Law	1998	London	Sweet & Maxwell	edited by David Pearl, Werner Menski
Emory University	Islamic family law.	1998		Emory University School of Law
Aboo Ibraaheem 'Abdul Majeed 'Alee Hasan	The Islaamic family guidelines	1998	Middlesex, U.K	Message of Islam
Ridwan Nurdin	Wali Mujbir in Islamic family law and its application in Indonesia and Malaysia	1998	PEtaling Jaya	International Islamic University Malaysia	tez
Mahamasake Cheha.	The Administration of Islamic family law and heritance in Southern Thailand (Pattani, Narathiwat, Yala and Satun)	1998	Petaling Jaya	International Islamic University Malaysia
Ch Muhammad Aslam Hayat; T S Gill	The manual of family laws	1998	Lahore	Khyber Law Publishers
Wendy Band	The Islamic practice of polygamy : on balancing the human rights of women and the cultural and religious legitimacy of the state	1998			tez
Selangor	Administration of Islamic Law Enactment, 1989 & Islamic Family Law Enactment, 1984 : as at 30th November 1997	1997	Kuala Lumpur	International Law Book Services,
Ahmad Ibrahim	Family law in Malaysia	1997	Kuala Lumpur
Salma Ali; Fatema Rashid Hasan;	Study on the possible reforms in the existing Muslim family law & procedure	1997	Dhaka	Bangladesh National Women Lawyer's Association
Normi Abdul Malek	Malaysian law of custody : a comparative study with Islamic, English and Scottish laws.	1997		Glasgow Caledonian University
Abd al-Jalil Hammad	The family in Islam : the family of Fatima	1997	Rabat	ESESCO
Sharifah Zaleha Syed Hassan; Sven Cederroth	Managing marital disputes in Malaysia : Islamic mediatiors and conflict resolutions in the Syariah courts	1997	Richmond, England	Curzon
Tanzil-ur-Rahman	Muslim family laws ordinance Islamic & social survey	1997		Lahore Al-Abbas Intern.
Obaidul Huq Chowdhury	Obaidul Huq Chowdhury's hand book of Muslim family laws, with upto date amendments and exhaustive annotations.	1997	Dhaka	Esrarul Huq Chowdhury
Muḥammad Jawād Maghnīyah	Divorce : according to five schools of Islamic law	1997	TEHRAN, Iran	Dept. of Translation and Publication, Islamic Culture and Relations Organization,
Abdur-Rahman Abdul-Khaliq	Marriage in Islam	1997	Kissimmee, FL	"Daar" of Islamic Heritage, cop
Tove Stang Dahl	The Muslim family : a study of women's rights in Islam	1997	Oslo, Boston	Scandinavian University Press
Müellif adı yok	Family and gender among American Muslims : issues facing Middle Eastern immigrants and their descendants.	1996	Philadelphia	Temple University	ed. Barbara C. Aswad, Barbara Bilge
Judith Stacey	In the name of the familiy : rethinking family values in the postmodern age	1996	Boston	Beacon Press
Jean Bacon	Life lines : community, family, and assimilation among Asian Indian Immigrants.	1996	New York	Oxford University Press
	Women the family and divorce laws in Islamic history	1996	New York	Syracuse University Press
Dawoud Alami, Doreen Hinchcliffe	Islamic marriage and divorce laws of the Arab World	1996	London	Cimel
S. Pothen	Divorce: its causes and consequences in Hindu society	1996	New Delhi	Vikas Publishing House
Bahira Sherif	Unveiling the Islamic family : concepts of family and gender among middle class Muslim Egyptians	1996			tez
Mohammad Mazhar Hussaini	Marriage and family in Islam	1996	Bolingbrook, IL	Al-Meezan International
Amira El Azhary Sonbol	Women, the Family, and Divorce Laws in Islamic History	1996	Syracuse, NY	Syracuse University Press
Muhammad Sharif Chaudhry	Family planning in Islam	1996	LAhore	Impact Publications International
Lucy Carroll; Harsh Kapoor;	Talaq-i-Tafwid : the Muslim woman's contractual access to divorce	1996
Shams Pirzada; Sultan Akhtar	Triple talaq in the light of Quran and Sunnah	1996	Mumbai	Idara dawat ul Quran
Lucy Carroll; Harsh Kapoor;	Talaq-i-Tafwid: the muslims woman's contractual access to divorce : an information kit	1996	GRABELS
Rāhī Fidāʼī	Marriage in Islam = Kitabun nikah	1996	New Delhi	Markazul Ma-Arif, Education and Research Centre
Müellif adı yok	Family, gender, and population in the Middle East : policies in context	1995	Cairo	The American University at Cairo	ed. Carla Makhlouf Obermeyer
Paula I. Nielson	The Origin of Mut’ah (Temporary Marriage) in Early Islam	1995		Department of Languages and Literature The University of Utah
Muhammad Abdul-Rauf	Marriage in Islam : a manual	1995	Alexandria, VA :	Al Saadawi Publications
Muhammad Rif'at Uthman; Aisha Bewley	The laws of marriage in Islam	1995	London	Dar Al Taqwa
müellif adı yok	Family, kinship and marriage in India	1994	New Delhi	Oxford University,	general editor T.N. Madan ; ed. Patricia Uberoi.
C.G. Hussain Khan	Marriage and kinship among Muslims in South India	1994	Jaipur	Rawat Publications
Cassandra Balchin	A handbook on family law in Pakistan	1994	Lahore	Shirkat Gah
Gavin W Jones	Marriage and divorce in Islamic South-East Asia	1994	Kuala Lumpur	Oxford University Press
Jodi L Jacobson	Family, gender, & population policy : views from the Middle East	1994	New York	Population Council
Jainal D Rasu	Comparative laws, the Family Code of the Philippines and the Muslim Code	1994	Manila, Phillipines	Rex Book Store
Syed Habibul Haq Nadvi	Implementation of Muslim family and personal laws in a new South Africa	1994	Durban	Academia, The Centre for Islamic, Near and Middle Eastern Studies
Zia-Ul-Islam Janjua;	Muslim family laws	1994	Lahore	Nadeem
Furqan Ahmad	Triple talaq : an analytical study with emphasis on socio-legal aspects	1994	New Delhi	Regency Publications
Zahir Ahmad Ragie	Kitabun nikah with nikah the islamic marriage	1994	Karachi	Darul Ishaat
Maulana Z A Ragie	Kitabun nikah.	1994	Karachi	Darul ishaat,
John M. Haynes	Alternative dispute resolution fundamentals of family mediation	1993	Cornwall	Old Bailey Press	English version edited by Thelma Fisher, Dick Greenslade
	Chapters on marriage and divorce : responses of Ibn Hanbal and Ibn Rahwayh	1993	Austin	University of Texas
Chibli Mallat	Islamic Family Law	1993	London	London Dordrecht Boston : Graham & Trotman	edited by Chibli Mallat and Jane Connors
Léon Buskens	Islamic commentaries and French codes : the confrontation and accommodation of two forms of textualization of family law in Morocco	1993		Leiden
Christina C Jones	Reforms in the Islamic legal judicial system and the sharia inheritance and family law in Tunisia	1993
Noriani Nik Badli Shah, Nik.	Family law : maintenance and other financial rights	1993	Kuala Lumpur	Dewan Bahasa dan Pustaka,
Mohammad Rais Ahmad;	Rights and duties of spouses including their children : a comparative study between muslim family law and positive law in Indonesia	1993	Petaling Jaya	International Islamic University Malaysia
Ziba Mir-Hosseini;	Islamic family law : ideals and realities	1993	Cambridge	University of Cambridge
Fatima Agha Al-Hayani	Legal modernism in Iraq : a study of the amendments to family law	1993
Abdul Halim, Sheikh.	Muslim family laws : with Muslim Family Laws ordinance and rules ; Family Courts Act and rules ; Muslim Personal Law (Shariat) Application Acts ; Dissolution of Muslim Marriages Act…	1993	Lahore	P. L. D. Publishers
Obaidul Huq Chowdhury	Hand book of Muslim family Laws : with upto date amendments and exhaustive annotations	1993	Dhaka	Dhaka Law Reports
Mariam Saidona Tagoranao	The Family code of the Philipines in relation to the code of Muslim personal laws of the Philippines : a comparative study	1993	Petaling Jaya	International Islamic University Malaysia	TEZ
Muhammad Ebrahim Palanpuri; Zaheer Ragie	Kitaabun nikah	1993	New Delhi	Idara Isha'at-e-Diniyat (P) Ltd.,
Muhammad Ebrahim Palanpuri; Zaheer Ragie	Kitaabun nikah	1993	New Delhi	Idara Isha'at-e-Diniyat (P) Ltd.,
Abdel Rahim Omran	Family planning in the legacy of Islam	1992	London	Routledge and Kegan Paul,
K A Balogun	Islamic view point on family planning	1992	Lagos, Nigeria	Ben Olu Cashman
ʻAbdul-Qadir Zubair	Sharīʻah views on the bases and means of family planning	1992	Lagos, Nigeria	Islamic International Contact
Habeeb A. Malik	The shari'a rules for marriage	1991	New Delhi	Kitab Bhavan
Firoz Cachalia	The future of Muslim family law in South Africa	1991	Johannesburg
Man Singh Das	The family in the Muslim world	1991	New Delhi	M.D. Publications
Abdul Matin; Bangladesh.	The Muslim Family Laws Ordinance, 1961	1991	Dhaka	Palak Publishers
Man Singh Das;	The family in the Muslim world	1991	New Delhi	M.D. Publications
Hamid Jusoh.	The position of Islamic law in the Malaysian constitution with special reference to the conversion case in family law	1991	Kuala Lumpur	Dewan Bahasa dan Pustaka
Aharon Layish	Divorce in the Libyan family : a study based on the sijills of the sharīʻa courts of Ajdābiyya and Kufra	1991	New York	New York University Press
Firoz Cachalia	Legal pluralism and constitutional change in South Africa : the special case of Muslim family law	1991	Rondebosch	Department of Religious Studies, University of Cape Town
M Farani	Manual of family laws in Pakistan	1991	LAhore	Lahore Law Times Pubications
Hina Jilani; Asma Jahangir; Shahla Zia	Muslim family laws and their implementation in Pakistan	1991	Islamabad	Ministry of Women Development,
Ibrahim Ma, Haji.;	Marriage in Islam	1991	Kuala Lumpur	Muslim Welfare Organisation Malaysia (PERKIM)
Tahir Mahmood	Islamic family law : latest developments in India	1990
Baharuddeen Abu Bakar.	Breakdown of marriage to be the sole ground for divorce : the position under Malaysian law for non-Muslims and in comparison with the laws of Singapore and England and divorce for Shiqaq in Islamic family law	1990	Petaling Jaya	International Islamic University Malaysia	tez
Shahla Haeri	Divorce in contemporary Iran : a male prerogative in self-will	1990	London	Graham & Trotman,
Shahla Haeri	Law of desire : temporary marriage in Iran	1989	London	I. B. Tauris
David Q Ditucalan	Islamic family law and the Marano Muslims of the southern Philippines	1989			tez
Ebrahim Moosa	Application of Muslim personal & family law in South Africa : law, ideology and socio-political implications	1989
Yeow Choy Choong	Muslim law of divorce under the Kelantan Islamic Family Law Enactment of 1983	1989			tez
Salbiah Ahmad.;	The Administration of Muslim family law in Singapore	1989	PEtaling Jaya	International Islamic University Malaysia
Hastings Donnan.	Marriage among Muslims : preference and choice in Northern Pakistan	1988	Delhi	Hindustan Publishing Corporation
Nayra Atiya	Khul-khaal : five Egyptian women tell their stories	1988	London	Virago Press
B Badri	Women consciousness to their legal rights in Islamic family law	1988	Khartoum	University of Khartoum, Faculty of Economic and Social Studies, Development Studies and Research Center (DSRC)
Nayra Atiya	Khul-Khaal, Egyptian women tell their stories	1988	London	Virago
Ālimujjāmāna Caudhurī;	The Family Courts Ordinance, 1985 and other personal laws : with full commentaries and upto-date amendments	1987	Dhaka	Desh Publications
Muhāmmada Mujībura Rahamāna	Muslim family laws in Bangladesh	1987	Dhaka	Aligarh Library
Hasyim Aidid	Islamic leaders' attitudes towards family planning in Indonesia (1950's - 1980's)	1987
Zeenat Shaukat Ali	Marriage and divorce in Islam, an appraisal	1987	Bombay	Jaico Pub. House
Ahmad Ibrahim	Recent legislation on Islamic family law in Malaysia	1986	Tan Sri Dtruk	International Islamic University Malaysia
David Pearl	Family law and the immigrant communities	1986	Bristol	Family Law
Kamar Ainiah Kamaruzaman.	The legal status of women in Islam : with special reference to the Islamic family law in West Malaysia	1986			tez
Shaukat Mahmood;	Muslim family laws : Muslim family laws ordinance, Child Marriage Restraint Act ...	1986	Lahore	Legal Research Centre
Margaret Gallagher.	Becoming aware : human rights and the family	1985	y.y.	Unesco	ed. Virginia Tufte, Barbara Myerhoff
Andrea B. Rugh.	Family in contemporary Egypt	1985	Cairo	The American University in Cairo Press
	Women and the family in the Middle East : new voices of change	1985	Austin	University of Texas
Elizabeth Warnock Fernea	Women and the family in the Middle East : new voices of change	1985	Austin	University of Texas Press
Daoud S El-Alami	The rights of women : international standards and Islamic law regarding family law : a comparative study.	1985			tez
Zaid Mohamad.; Daud bin Abdullah al-Fatani, Sheikh.	The essential elements and conditions of marriage : an introduction, transliteration and translation of R.A.S. ms. no. 50 at pp. 18-54 (Idah al-albab li murid al-nikah bi al-sawab by Sheikh Daud Abdullah Idris al-Fatani)	1985	Canterbury	University of Kent at Canterbury	tez
Mohammad Iqbal Siddiqi	The family laws of Islam	1984	Lahor	Kazi Publications
K. N. Ahmed	The Muslim law of divorce	1984	New Delhi	Kitab Bhavan
Keith Hodkinson	Muslim family law : a sourcebook	1984	London	Croom Helm
S M Darsh	An outline of Islamic family law	1984	London	Ta Ha Publishers
Mohammed Yusoof Khan Bahadur	Mahomedan law : relating to marriage, dower, divorce, legitimacy and guardianship of minors, according to soonnees.	1984	Allahabad	Law Publishers
Madani Abdelrahman Tageldin	The constitutional protection of privacy and family life in the United States of America, the Sudan and the Islamic law : a comparative legal analysis	1983			tez
Council of Islamic Ideology (Pakistan)	Tenth report of the Council of Islamic Ideology on Islamization of Muslim family laws.	1983	ISlamabad	Council of Islamic Ideology
G C Venkata Subbarao	Family law in India : Hindu law and Mahomedan law	1982	Madras	C. Subbiah Chetty & Co
ed by Gail Minault	The extended family : women and political participation in India and Pakistan	1981	Delhi	Chanakya Publications
Henry Toledano	Judicial practice and family law in Morocco : the chapter on marriage from Sijilmāsī's al-ʻAmal al-Muṭlaq	1981	Boulder, CO	Columbia University Press
S A Qadir	Modernization of an agrarian society : a sociological study of the Muslim Family Laws Ordinance and the Conciliation Courts Ordinance in East Pakistan	1981	Dacca	National Institute of Local Governmen
Said Abdullah Hamdani; Agus Salim.	Risalah nikah / alih bahasa oleh, Agus Salim.	1980	Jakarta	Pustaka Amani,
Ḥammūdah ʻAbd al-ʻĀṭī	Marriage in Islam	1980
Soheir Mohamad	Family law in Egypt and Australia	1980			tez
Roberta Ann Dunbar	Legislative reform and Muslim family law : effect upon women's rights in Africa south of the Sahara	1980		African Studies Association]
Mounira Charrad	Women and the state : a comparative study of politics, law and the family in Tunisia, Algeria and Morocco	1980			tez
Müellif adı yok	Changing images of the family	1979	New Haven	Yale University
M. E. Khan	Family planning among muslims in India a study of the reproductive behaviour of muslims in an urban setting	1979	New Delhi	Manohar Publications
John L Esposito	Muslim family law in Egypt and Pakistan : a critical analysis of legal reform, its sources and methodological problems	1978		University Microforms International	tez
Mukarram Mirza	Muslim family laws	1978	Lahore	National Law Publications
Edward Shorter	The making of the modern family	1977	New York	Basic Books
M Said	Hukum nikah thalak rujuk	1977	Kuala Lumpur	Pustaka Melayu Baru
	Fatawa-i-Kazee Khan : relating to Mahomedan Law of marriage, dower, divorce, legitimacy and guardianship of minors, according to the Soonnees	1977	Lahore	Law Pub. Co.
Shaukat Mahmood;	Muslim family laws Child marriage restraint act, Dissolution of Muslim marriages act, W.P. family courts act, 1964, as amended upto January 1970 marriage restraint act, dissolution of Muslim marriages act, W.P. ..	1976	Lahore	Legal Research Centre
Peermahomed Ebrahim Trust.	Five schools of Islamic fiqha (jurisprudence).	1976	Karachi	Peermahomed Ebrahim Trust
al-Ghazzali; Madelain Farah Habib	Islamic marital code : prolegomenon to and translation of al-Ghazālī's Book on the etiquette of marriage in Iḥyāʼ ʻUlūm al-Dīn	1976	Salt Lake City	Habib
Zia-ud-Din Ahmed Gilani	Khulasatun nikah (marriage in Islam) : how to perform nikah	1975	Lahore	Siraj-ud-Din,
Syed Imtiaz-ul-Haq Naushahi	Twenty eight years' digest on Muslim laws, 1947-1974 : containing custody of minor, dower, gift, guardianship, maintenance, marriage, pre-emption. Muslim personal law (Shariat) application act (X of 1973), Muslim family laws ordinance (VIII of 1961)	1974	Lahore	Pakistan Law Book Centre
Muhammad Harith Mohd. Kassim	The administration of Muslim family law in Singapore	1974		University of Singapore
Tahir Mahmood	Family law reform in the Muslim world.	1972	Bombay	N.M. Tripathi
Michael W Totten	The extended family in Islam : its background and same modern development	1972	Beirut	American University of Beirut,
Muhammad Abdul-Rauf	Marriage in Islam	1972	New York
N. J. Coulson	Succession in the Muslim family	1971	Cambridge	Cambridge University
Ali Reza Syed Naqavi	Family laws of Iran	1971	Pakistan	Islamic Research Institute
Mary Ellen Jacobs	The reform of Islamic family law in Egypt, 1920-1931 : contributing and opposing factors.	1971	Hartford	University of Hartford
Muhammad Anwar Chaudhary	Muslim family laws : containing Muslim family laws ordinance et rules with Child marriage restraint act, Dowry (prohibition of display act), Dissolution of Muslim marriages act, family courts act et rules, and thirty years' digest of Muslim family law cases reported during 1941-1971	1971	Lahore	Lahore Law Times Pubications
David Pearl	The impact of the Muslim family laws Ordinance(1961) in Quetta (Baluchistan) Pakistan	1971
Mehrun Siraj.	Recent changes in the administration of Muslim family law in Malaysia and Singapore	1968	London	British Institute of International and Comparative Law
Ahmad Ibrahim, Tan Sri	The Muslims in Malaysia and Singapore : the law of matrimonial property	1968
Mian Abdul Aziz	A commentary on shariat law with Muslim family law and rules (Muslim marriage act) and Family courts act and rules (case-law, India and Pakistan)	1966		Rawalpindi, Aslam
AHMAd Ibrahim	The status of Muslim women in family law in Malaysia, Singapore and Brunei	1966	SİNgapore	Malayan Law Journal,
Asaf Ali Asghar Fyzee	Cases in the Muhammadan law of India and Pakistan,	1965	Oxford	Clarendon Press
Ḥusayn Ḥāmid Ḥassān	The limitations upon the power of testation for the protection of the family : a comparative study in Islamic and American law	1965			tez
Kemal A Faruki	Islamic family law in Pakistan	1964
Emine Foat Tugay	Three centuries : family chronicles of Turkey and Egypt	1963	London	Oxford University,
Abdul Gafoor Abdul Majeed Nooran	Noorani's compilation of the Muslim family laws, ordinance (and two allied acts).	1962	Karachi	Pakistan Publishing House
	Studies in the family law of Islam	1961	Karachi	Chiragh-e-rah Publication
Syed Abul ʻAla Maudoodi; Khurshid Ahmad;	Studies in the family law of Islam	1961	Karachi	Chiragh-e-Rah Publications
Khurschid Ahamd; Khurshid Ahmad	Studies in the family law of Islam. Contributors: Maulana Abul Ala Maudoodi [and others.	1961	Karachi	Chiragh-e-Rah Publications
Shaukat Mahmood	Commentary on Muslim family laws ordinance (VIII of 1961) with West Pakistan & East Pakistan rules and forms	1960	Lahore	Pakistan Law Times Publications
Khurshid Ahmad; Syed Abul ʻAla Maudood	Marriage Commission Report X-rayed; a study of the family law of Islam and a critical appraisal of the modernist attempts to 'reform' it.	1959	Karachi	Chiragh-E-Rah
Tedjaningsih Jaylani; M Rasyidi	Islamic marriage law in Indonesia.	1959			tez
Muḥammad Rashīd Feroz; Asaf Ali Asghar Fyzee; M Rasyidi	The law of marriage and divorce in Muslim countries	1959	Montreal	McGill University Libraries
Rasjidi, H.K. (Supervisor); Jaylani, Tedjaningsih.	Islamic Marriage Law in Indonesia.	1959		MCGill University Libraries,	tez
Fyzee, Asaf A.A. (Supervisor); Feroz, Muhammad Rashid.	the Law of Marriage and Divorce in Muslim Countries.	1959		McGill University	tez
Haider Ali Chaudhari	Law at the grass-roots : a study of Muslim family laws and conciliation courts	1956	Lyallpur	West Pakistan Agricultural University
N. U. A. Siddiqui	Studies in muslim law : batil and fasid marriages	1955	Dakka	Iqbal Uddin Ahmad
U̐mar Farrūh	The family in Moslem jurisprudence with a chapter on the history of jurisprudence from the earliest times to the rise of Islam ...	1951	Beirut	Al-Ilmieh Library
Gertrude H Stern	Marriage in early Islam	1939	London
E N Taylor	Malay family law	1937	Singapore
Muhammad Jawad Maghniyyah	Marriage : according to five schools of Islamic law.	1917	Tahran	Department of Translation and Publication Islamic Culture and Relations Organization
Muhammad Jawad Maghniyyah.	Divorce : according to five schools of Islamic law	1917	Tahran	Department of Translation and Publication Islamic Culture and Relations Organization
Edward Westermarck	Marriage ceremonies in Morocco	1914	London	Macmillan and Co
W. Robertson Smith	Kinship and marriage in early Arabia	1907	London	Adam and Charles Black,	edited by Stanley A. Cook
Müellif adı yok	Family health and family planning in Islam : November 16-17 1995 Ankara Turkey : summary of the conference proceedings [Family Healt and Family Planning in Islam (1995 : Ankara)]		İstanbul	Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması Vakfı
Nurettin Uzunoğlu	Family marriage and divorce according to Islamic law		y.y.	y.y.
Mustapha Ibrahim	Islamic law of marriage : with reference to Quran and Hadith and special mention of some African marital practices		Riyadh	King Saud University Press
David S. Powers	The Development of Islamic law and society in the Maghrib : qadis. muftis and family law.			Surrey	2011
Husayn Ansarian	The Islamic family structure		Qum	Ansariyan Publications (Müessese-i Ensariyan)	ed. S. S. Arjmand
Friedrich Engels	The origin of the family, private property and the state		Middlesex	Penguin Books
Ron Shaham	Family and the courts in modern Egypt : a study based on decisions by the shari'a courts : 1900-1955.		Leiden	E.J. Brill	edited by Ruud Peters, Bernard Weiss
	The Islamic marriage contract : case studies in Islamic family law		Cambridge	Harvard University	edited by Asifa Quaraishi, Frank E. Vogel
	Beyond the dysfunctional family : Jews, Christians and Muslims in dialogue with each other and with Britain		London	CreateSpace Independent Publishing	edited by Tony Bayfield, Alan Race, Ataullah Siddiqui
David Stephan Powers	The development of Islamic law and society in the Maghrib : Qadis, Muftis and family law			Farnham : Ashgate Variorum
Shaikh Sayyed Darsh	Islamic Family Law
Frank E Vogel	The Islamic marriage contract : case studies in Islamic family law			Harvard University Press
Jones, Sandy Russell	God's law or state's law: Authority and Islamic family law reform in Bahrain
	Why Muslim family law for British Muslims.		London	Union of Muslim Organisations of U.K. and Eire	by Union of Muslim Organisations of U.K. and Eire
F Zahir Al Sadaty	Aspects of the interaction of Islamic and customary family law in selected African and other societies.				tez
Shehada, N.Y. (Nahda)	Debating islamic family law in Palestine : citizenship, gender and 'islamic' idioms
Isam Ghanem	Social aspects of the legal systems in south-west Arabia : with special reference to the application of islamic family law in the Aden courts.				tez
Nurdeen Deuraseh	The role of Islamic family law in preserving children's health and well-being.
Abdul Halim, Sheikh.	Muslim family laws : with Muslim family laws ordinance and rules : ...		Lahore	P. L. D. Publishers
Casey Jo Brege; Gabriel Solis	Rapping feminism, rapping the family: hip hop, the Mudawwana, and the monarchy in Morocco.			University of Illinois at Urbana-Champaign
Fatahilla Abdul Syukur	When home is no longer 'sweet' : family violence and Sharia court-annexed mediation in Indonesia			John Wiley & Sons	tez
Shams Pīrzādah; A Karim Shaikh	Talaq : when and how? : the Islamic viewpoint		Bombay	Idara Dawatul Quran.
Muhammad Najib Awadayn MAGHRIBI	Al-Khul ; dawr al-qadi fi iga'ih wa-sultatih fi takyif da'wah ; dirasah fi al-figh al-Islami.			Dar al-Nahdah al-Arabiyah.
Shehada, N.Y. (Nahda)	Negotiating Custody Rights in Islamic Family Law

Türkçe Tebliğler

İslam Aile Hukuku alanında Türkçe dilinde yapılan konferans, sempozyum tebliğleri türünde çalışmalar. Eksik tebliğleri yorum bölümünden burada gördüğünüz formatta bildirebilirsiniz. Diğer alanlarda literatür örnekleri için tıklayın.

Mübelliğ	Ad	Sene	Sempozyum	Sempozyum Tarihi	Cilt	Sayfa Aralığı	Yer	Yayınevi	Editör
Salih Tuğ	Rasulullah Muhammed (a.s)’in Evliliklerinde Kronolojik Yapı		Hz. Peygamber ve Aile Hayatı (Tartışmalı İlmi Toplantılar)			203-208	İstanbul	İlmi Neşriyat
Ayhan Hıra	Hz. Ömer’in Ehli Kitap Kadınlarla Evlenmeyi Yasaklaması	2018	Uluslararası Hz. Ömer Sempozyumu		3	535-558
Bilal Esen	Güncel Olgular Bağlamında Nikâh Akdiyle İlgili Farklı Bazı Görüşlerin Değerlendirilmesi	2018	Güncel Dini Meseleler İstişare Toplantısı VI: Zekât, Evlilik, Kadınların İbadet ve Sosyal Hayatı ile İlgili Farklı Görüşlerin Yeniden Değerlendirilmesi	13-15 Aralık 2013,		87-119	Afyonkarahisar
Zafer Koç	Âdetli Kadının Mescide Girmesi, Tavaf Yapması, İddet Bekleyen Kadının Evden Çıkması ve Haccetmesi	2018	Güncel Dini Meseleler İstişare Toplantısı VI: Zekât, Evlilik, Kadınların İbadet ve Sosyal Hayatı ile İlgili Farklı Görüşlerin Yeniden Değerlendirilmesi	13-15 Aralık 2013,		243-286
Ayşe Betül Aygül	Semavî Dinlerde Mehir,	2018	I. Uluslararası İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Kongresi 23-25 Kasım 2018			114-124
Ülfet Görgülü	Gayrimüslimlerle Evlilik, Taşıyıcı Annelik, PGT Yöntemi ve Bebeğin Cinsiyetinin Belirlenmesi Konularındaki Görüşlerin Değerlendirilmesi	2018	Güncel Dini Meseleler İstişare Toplantısı VI: Zekât, Evlilik, Kadınların İbadet ve Sosyal Hayatı ile İlgili Farklı Görüşlerin Yeniden Değerlendirilmesi	13-15 Aralık 2013,		147-177	Afyonkarahisar
Yusuf Şen	İslam Hukuku Açısından Aile İçi Mahremiyetin İhlali ve Boşanmalara Etkisi	2016	Din Gelenek ve Ahlak Bağlamında Mahremiyet Algıları Sempozyumu	27-29 Mart 2015	2	249-268
Recep Tuzcu	Aynî’nin Hadisleri Kronolojik Olarak Değerlendirmesi -Ezan’ın Teşrii, Buda’a Kuyusu ve Mut’a Nikâhı Örneğinde	2016	Uluslararası Bedruddîn el-Ayni Sempozyumu ve II. Hadis Toplantısı: Sempozyum Tebliğleri, Müzakereleri, İhtisas Toplantısı, Konuşma Metinleri ve Alınan Kararlar			183-201
Murat Şimşek	Mahremiyetin Sınırlarını Belirleme ve Korumada Hukukun İşlevi: İslam Aile Hukuku Örneği	2016	Din Gelenek ve Ahlak Bağlamında Mahremiyet Algıları Sempozyumu (27-29 Mart 2015)		1	469-480
Mustafa Harun Kıylık	Aile İçi Eğitim Açısından İslâm Hukuku’nda “Hidâne”	2016	Iğdır Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Uluslararası Aile İçi Eğitim Çalıştayı			143-178
Abdulhalim Oflaz	Hadisler Işığında Sütten Kesilinceye Kadar Çocuğun Bakım ve Eğitiminde Ebeveynlere Düşen Görevler	2016	Iğdır Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Uluslararası Aile İçi Eğitim Çalıştayı,			319-330
Emine Gümüş Böke	İslâm Hukunda Süt Kardeşliği ve Mahremiyet	2016	Din Gelenek ve Ahlak Bağlamında Mahremiyet Algıları Sempozyumu (27-29 Mart 2015),		1	481-502
Rahime Altaş	Feyzullah Efendi’nin Fetâvâ-yı Feyziyye’sindeki Fetvalarının Usul Temelleri -Nikah Akdiyle İlgili Fetvalar Örnekliğinde-	2015	Erzurumlu Şeyhulislam Seyyid Feyzullah Efendi Sempozyumu (31 Ekim - 2 Kasım 2014 Erzurum) -Tebliğler-			395-416
Ayşe Koç	Mehrin Nikâh Akdine Tesirleri,	2015	IV. Türkiye Lisansüstü Çalışmalar Kongresi Bildiriler Kitabı -IV (İlahiyat) 14-17 Mayıs 2015			315-324
Yılmaz Fidan	Gümüşhanevî’de Aile Hukuku: Nikâh-Talâk ve Âdâbı	2014	I. Uluslararası Ahmed Ziyaüddin Gümüşhanevî Sempozyumu Bildiriler Kitabı (03-05 Ekim 2013 Gümüşhane)			671-696
Mustafa Öztürk	Kur’ân’da Karı-Koca Hakları	2014	ur’ân ve Sünnete Göre Temel İnsan Hakları Tartışmalı İlmî Toplantı 21-22 Aralık 2013			221-267
Hacı Mehmet Günay	Gizli Evlilik, Misyar Nikâhı ve Tescil Edilmeyen Nikâhlar	2012	Güncel Dini Meseleler İstişare Toplantısı-V İbadetler ve Aile Hayatı ile İlgili Bazı Meseleler, 30.11.2012 - 02.12.2012			505-521	Afyonkarahisar
Talip Türcan	Boşanma Halinde Kadına Tanınan Mali Haklar	2012	Güncel Dini Meseleler İstişare Toplantısı-V İbadetler ve Aile Hayatı ile İlgili Bazı Meseleler	30.11.2012 - 02.12.2012		557-572	Afyonkarahisar
İsmail Ababakr Ali	Sabit Şer’i Kanunlar ile Modern Değişimler Arasında Parlamentonun Nikah Konusunda Kanun Koyma Felsefesi (Teşri Felsefesi): Aile Kanunundan Düzeltilen Bazı Maddeler Örneği	2012	Dinlerde Nikah Milletlerarası Tartışmalı İlmi Toplantı	6-8 Nisan 2012		647-674
Fatma Gökçen Dinç	Sınırları Aşmak: Türkiye’li “Laik” Kadınların “Dindar” Tercihi Dini Nikah,	2012	Dinlerde Nikah Milletlerarası Tartışmalı İlmi Toplantı	6-8 Nisan 2012		411-421
Dursun Ayan	Cumhuriyet Dönemi Anadolu’da Bazı Evlilik Görünümleri ve Resmi Nikah	2012	Dinlerde Nikah Milletlerarası Tartışmalı İlmi Toplantı	6-8 Nisan 2012		611-626
Hüseyin Esen	Kolaylık Açısından İslam’da Nikah,	2012	Dinlerde Nikah Milletlerarası Tartışmalı İlmi Toplantı	6-8 Nisan 2012		57-103
İsmail Kurt	Şer’iyye Sicilleri ve Bab-ı Meşihat (Şeyhü’l-islamlık) Kayıtları Işığında Osmanlı’da Nikah Uygulamaları	2012	Dinlerde Nikah Milletlerarası Tartışmalı İlmi Toplantı	6-8 Nisan 2012		447-469
Saffet Köse	Toplumsal Meşruiyet Açısından Nikahta Aleniyet ve Türkiye’de İmam Nikahı Uygulaması	2012	Dinlerde Nikah Milletlerarası Tartışmalı İlmi Toplantı	6-8 Nisan 2012		471-501
Seyyid Kazım Tabatabaei	Daimi Nikah (Evlilik) Öncesi Eşlerin Birbirini Tanıması için Şer’i Bir Yol Olarak Mut’a Nikahı	2012	Dinlerde Nikah Milletlerarası Tartışmalı İlmi Toplantı	6-8 Nisan 2012		503-515
Abd al-Fettah Qaseem Yahya	Nikah ve Boşanmada Çok Eşlilik Olgusu- İslam Medeniyet ve Tarihindeki Bazı Toplumsal Olgulara Dair Bir İnceleme	2012	Dinlerde Nikah Milletlerarası Tartışmalı İlmi Toplantı	6-8 Nisan 2012		547-569
Hasan Yenibaş	“Nikah İlan Edin” Hadisi Bağlamında Nikahın Sosyal Yönü	2012	Dinlerde Nikah Milletlerarası Tartışmalı İlmi Toplantı	6-8 Nisan 2012		423-436
Nihat Dalgın	Boşanma ile İlgili Dini Hükümlere Yeni Yaklaşım ve Yorumlar	2010	Kutlu Doğum 2009: Kürselleşen Dünyada Aile,			289-305
Şerife Hanım Altuner	Yabancı Kadınlara Evlilik	2010	Kutlu Doğum 2009: Kürselleşen Dünyada Aile,			386-400
Hamit Er	Dinler Arası Evlilikler	2008	I. Din Hizmetleri Sempozyumu	3-4 Kasım 2007	2	589-600	Ankara	DİB Yayınları	Mehmet Bulut
H. Yunus Apaydın	İslam Hukukunda Aile	2007	Günümüzde Aile	2-4 Aralık 2005		135-150	İstanbul	Ensar Neşriyat	Ömer Çaha
M. Akif Aydın	Osmanlı Toplumunda Aile	2007	Günümüzde Aile	2-4 Aralık 2005		165-176	İstanbul	Ensar Neşriyat	Ömer Çaha
Adnan Demircan	Hz. Peygamber’in Çok Kadınla Evliliği Üzerine Bazı Düşünceler	2007	Hz. Muhammed ve Evrensel Mesajı Sempozyumu	20-22 Nisan 2007		237-250	Çorum	İslami İlimler Dergisi Yayınları	Mahfuz Söylemez
İbrahim Paçacı	Sosyal Hayattaki Değişim Sürecinde İslam Aile Hukuku	2007	Kutlu Doğum: Çağımızda Sosyal Değişme ve İslam	2002			Ankara	TDV Yayınları
Hasan Ali Görgülü	Eşlerin Hak ve Vazifeleri Bağlamında İslâm Hukukçularının Kur’an’da Geçen “Ma’rûf” Kavramı Hakkındaki Görüşleri	2006	VI. Kutlu Doğum Sempozyumu: Tebliğler	21-Apr-03		133-154	Isparta	SDÜİF Yayınları	İsmail Yakıt
Abdülaziz Bayındır	Günümüzde Karı-Koca İhtilaflarının Sebepleri	2005	Sosyal Hayatta Kadın			263-285	İstanbul	Ensar Neşriyat
Ziya Kazıcı	Bir Osmanlı Arşiv Belgesi Işığında Evlilikte Başlık Problemi Üzerine Bazı Mülahazalar	2005	İslam’da Aile ve Çocuk Terbiyesi II			105-116	İstanbul	Ensar Neşriyat	İsmail Kurt, Seyit Ali Tüz
İbrahim Paçacı	Yurt Dışındaki Vatandaşlarımızın Aile İle İlgili Problemleri (Fıkıh Bağlamında)	2005	III. Din Şûrası: Tebliğ ve Müzakereleri		3	649-658	ANKara	Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları
İsmail Yakıt	Hz. Peygamber’in Evliliklerinin Sosyo-Kültürel ve Dini Analizi	2005	VIII. Kutlu Doğum Sempozyumu: Tebliğler	18-Apr-05		13-29	Isparta	SDÜİF Yayınları	İsmail Yakıt
Rıza Savaş	Hz. Muhammed’in Çok Eşliliğinin Siyasi Boyutu	2004	VII. Kutlu Doğum Sempozyumu: Tebliğler (Isparta, 19 Nisan 2004)			103-119	Isparta	SDÜİF Yayınları	İsmail Yakıt
Ali Aktan	XVII. Yüzyıl Başlarında, Kadı Sicillerine Göre Kayseri’de Evlenme ve Boşanmaya İlişkin Uygulamalar	2003	IV. Kayseri ve Yöresi Tarih Sempozyumu Bildirileri (Kayseri, 10-11 Nisan 2003)			21-40	Kayseri	EÜKTM Yayınları	Ali Aktan vd.
Hasan Ali Görgülü	Hz. Peygamber’in Uygulaması Bağlamında Boşama: Sünni Boşama	2003	V. Kutlu Doğum Sempozyumu: Tebliğler	18-19 Nisan 2002		171-184	Isparta	SDÜİF Yayınları
Hava Selçuk	Osmanlı Toplumunda Kadının Annelik Vasfından Doğan Hakları (1650-1750 Yıllarında Kayseri Örneği)	2003	IV. Kayseri ve Yöresi Tarih Sempozyumu Bildirileri	10-11 Nisan 2003		443-455	Kayseri	EÜKTM Yayınları	Ali Aktan vd.
Mehmet Erdoğan	Kadın Hakları Bağlamında Boşanma Sorunu	2000	İslam Düşüncesinde Yeni Arayışlar III	1999-2000		137-149	İstanbul	Rağbet Yayınları	Abdurrahman Dodurgalı, Rahmi Yaran
Abdülaziz Bayındır	Günümüzde Karı-Koca İhtilaflarının Sebepleri	1996	Sosyal Hayatta Kadın			231-250	İstanbul	Ensar Neşriyat
Ziya Kazıcı	Bir Osmanlı Arşiv Belgesi Işığında Evlilikte Başlık Problemi Üzerine Bazı Mülahazalar	1996	İslam’da Aile ve Çocuk Terbiyesi II			95-110	İstanbul	Ensar Neşriyat	İsmail Kurt, Seyit Ali Tüz
İbrahim Canan	İslam’da Aile Terbiyesi	1995	Kutlu Doğum: Hz. Muhammed ve Gençlik	1992		91-109	Ankara	TDV Yayınları
Bekir Topaloğlu	Hz. Peygamber(sav)’in Evlilik Hayatı	1993	Ebedi Risalet 2	19-22 Eylül 1991		183-193	İzmir	Işık Yayınları
Halit Ünal	İbni Rüşd’e Göre Aile Hukukunda Velayet	1993	İbni Rüşd Kongresi Tebliğleri	14-Mar-93		139-146	Kayseri
Musa Kazım Yılmaz	İslami Aile Kuruluşu, Fertleri ve Sorumlulukları	1993	İslam’da Aile ve Çocuk Terbiyesi I				istanbul		İbrahim Canan
Sebahattin Arıbaş	Ailenin Temelini Oluşturan Nikah Akdinin Kadılar Tarafından Yapılmasının Sosyolojik Önemi ve Malatya Şeriyye Sicillerinden Örnekler	1989	III.Battal Gazi ve Malatya Çevresi Halk Kültürü Sempozyumu	19-21 Ekim 1988		47-53		Malatya: İNÜ	Tahir Kutsi Makal vd.
İbrahim Canan	Aile Reisi ve Baba Olarak Hz. Peygamber	1989	Hz. Peygamber ve Aile Hayatı	2-3 Nisan 1988		285-342	İstanbul	İlmi Neşriyat	İ. Lütfi Çakan
Ali Rıza Demircan	Teaddüd-i Zevcat	1989	Hz. Peygamber ve Aile Hayatı	2-3 Nisan 1988		246-260	İstanbul	İlmi Neşriyat	İ. Lütfi Çakan
Mustafa Erkal	Türk Aile Yapısı ve Avrupadaki Bazı Değişmeler	1989	Hz. Peygamber ve Aile Hayatı	2-3 Nisan 1988		261-274	İstanbul	İlmi Neşriyat	İ. Lütfi Çakan
Sadreddin Gümüş	Hz. Peygamberin Evlilikleriyle İlgili Ayetlerin Değerlendirilmesi	1989	Hz. Peygamber ve Aile Hayatı	2-3 Nisan 1988		209-245	İstanbul	İlmi Neşriyat	İ. Lütfi Çakan
Faruk Harman	Yahudi ve Hıristiyan Kutsal Metinlerinde Peygamberlik ve Peygamber Evlilikleri	1989	Hz. Peygamber ve Aile Hayatı	2-3 Nisan 1988		39-58	İstanbul	İlmi Neşriyat	İ. Lütfi Çakan

İslam Aile Hukuku alanında Türkçe dilinde yapılan konferans, sempozyum tebliğleri türünde çalışmalar.